بیش از چهار سال از آغاز جنگ اوکراین میگذرد و اکنون نشانههایی از تغییر در برخی معادلات این نبرد فرسایشی دیده میشود. اگرچه روسیه همچنان بخشهایی از ابتکار عمل نظامی را در اختیار دارد و کرملین بر تحقق اهداف خود اصرار میورزد، اما افزایش هزینههای جنگ، کند شدن پیشرویها و فشار بر زیرساختهای اقتصادی این کشور، ارزیابیها درباره آینده جنگ را وارد مرحله تازهای کرده است؛ با این حال، مجموعه شواهد نشان میدهد مسکو هنوز قصدی برای عقبنشینی از راهبرد خود ندارد.
این خط تحلیلی، چیزی است که وال استریت ژورنال طی گزارشی به قلم سه تن از تحلیلگران خود نوشته و مدعی شده هر چند جنگ اوکراین علیه پوتین در حال تغییر است ولی پوتین تسلیم این تغییر موازنه نخواهد شد. به نوشته والاستریت ژورنال، روسیه از ابتدای جنگ بر این فرض راهبردی تکیه داشت که در یک نبرد طولانی، توان اقتصادی، نظامی و انسانی این کشور سرانجام اوکراین را فرسوده خواهد کرد. اما تحولات ماههای اخیر نشان میدهد این محاسبه با دشواریهایی روبهرو شده است. حملات مداوم پهپادهای اوکراینی به پالایشگاهها، انبارهای سوخت و خطوط تدارکاتی روسیه، هزینههای جنگ را برای مسکو افزایش داده و همزمان سرعت پیشروی نیروهای روس در برخی محورهای عملیاتی کاهش یافته است.
این روزنامه آمریکایی مینویسد نیروهای روسیه همچنان در محور دونتسک به عملیات تهاجمی ادامه میدهند و در برخی مناطق نیز پیشرویهای محدودی داشتهاند، اما این دستاوردها دیگر با سرعت سالهای گذشته قابل مقایسه نیست. در مقابل، ارتش اوکراین موفق شده در برخی نقاط با ضدحملات محدود از تثبیت کامل مواضع روسیه جلوگیری کند. با این حال، نویسندگان گزارش تأکید میکنند این تحولات به معنای برتری قاطع اوکراین نیست و جنگ وارد مرحلهای شده که هیچیک از دو طرف توان تحمیل شکست نهایی به طرف مقابل را ندارند.
جنگ پهپادی و بحران سوخت در آینه اعترافات رسمی
یکی از محورهای اصلی گزارش، افزایش نقش جنگ پهپادی است. والاستریت ژورنال معتقد است حملات دوربرد اوکراین اکنون تنها خطوط مقدم را هدف قرار نمیدهد، بلکه پالایشگاهها، مراکز ذخیره سوخت و زیرساختهای انرژی روسیه را نیز در عمق خاک این کشور مورد اصابت قرار میدهد؛ موضوعی که بهتدریج آثار اقتصادی خود را نشان داده است.در همین زمینه، خبرگزاری دولتی راشاتودی روسیه به نقل از الکساندر نواک، معاون نخستوزیر روسیه، به وجود کمبود سوخت در برخی مناطق این کشور اذعان کرده است. نواک صراحتاً اعلام کرد حملات پهپادی اوکراین موجب شده تعدادی از پالایشگاههای نفت روسیه بهطور موقت برای انجام تعمیرات از مدار تولید خارج شوند و همین مسئله به ایجاد اختلال در بازار سوخت و شکلگیری صفهای طولانی در برخی جایگاههای عرضه بنزین منجر شده است.والاستریت ژورنال با اشاره به همین روند مینویسد حملات پهپادی اوکراین اکنون از مسکو و سنپترزبورگ تا مناطق دوردست سیبری را دربر گرفته و روسیه را ناچار کرده است میان حفاظت از شهرها، مراکز صنعتی و زیرساختهای انرژی اولویتبندی کند. تحلیلگران غربی معتقدند وسعت جغرافیایی روسیه که همواره یک مزیت راهبردی محسوب میشد، اکنون به دلیل گستردگی اهدافی که باید از آنها محافظت شود، به یکی از نقاط آسیبپذیر این کشور تبدیل شده است.
چالش موازنه قوا و استهلاک انسانی
در بخش دیگری از گزارش والاستریت ژورنال به وضعیت ارتش روسیه پرداخته شده است. به نوشته این روزنامه، برخی تحلیلگران روس اذعان دارند سرعت پیشروی نیروهای روس کاهش یافته و نشانههایی از فرسودگی در یگانهای رزمی دیده میشود. افزون بر این، برخی ارزیابیها حاکی از آن است که میزان تلفات روسیه در ماههای اخیر از روند جذب نیروهای جدید پیشی گرفته و همین موضوع احتمال اجرای بسیج گستردهتر را مطرح کرده است؛ هرچند کرملین تاکنون از چنین اقدامی خودداری کرده است.در مقابل، گزارش تأکید میکند اوکراین نیز با مشکلات جدی روبهرو است. کمبود سامانههای پدافندی، بهویژه رهگیرهای پاتریوت، همچنان یکی از مهمترین چالشهای کییف در برابر حملات موشکی روسیه محسوب میشود و حملات مداوم به زیرساختهای انرژی این کشور میتواند زمستان دشوار دیگری را برای شهرهای اوکراین رقم بزند.
بنبست جنگ فرسایشی
با وجود فشارهای اقتصادی و نظامی، والاستریت ژورنال نتیجه میگیرد هنوز هیچ نشانهای مبنی بر تغییر اهداف راهبردی کرملین دیده نمیشود. پوتین همچنان بر مطالبات حداکثری خود، ازجمله حفظ دستاوردهای سرزمینی و اعمال نفوذ بر آینده سیاسی اوکراین تأکید دارد. حتی برخی تحلیلگران روس معتقدند رئیسجمهور این کشور آماده است جنگ را تا هر زمان که لازم باشد ادامه دهد و هزینههای آن را نیز بپذیرد.در مجموع، اگرچه گزارشهای غربی از افزایش فشارهای میدانی و اقتصادی بر روسیه سخن میگویند و حتی رسانههای رسمی روسیه نیز اکنون به بخشی از پیامدهای حملات اوکراین، ازجمله اختلال در بازار سوخت اذعان دارند، اما چشمانداز پایان جنگ همچنان مبهم است. آنچه امروز بیش از هر چیز به چشم میآید، تداوم یک جنگ فرسایشی است؛ جنگی که هزینههای آن برای هر دو طرف افزایش یافته، اما هنوز هیچیک از بازیگران اصلی، بهویژه کرملین، نشانهای از آمادگی برای عقبنشینی یا پذیرش پایان آن بروز ندادهاند.
نظر شما