تداوم خشکسالی و کاهش منابع آبی، مدیریت مصرف را به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های حوزه آب تبدیل کرده است. در شرایطی که خراسان رضوی ششمین سال متوالی خشکسالی را پشت سر می‌گذارد، مقابله با برداشت‌های غیرمجاز و ساماندهی انشعابات غیرقانونی به‌عنوان راهکاری مؤثر برای کاهش تنش آبی در دستور کار شرکت آب و فاضلاب قرار گرفته است؛ اقدامی که به گفته مسئولان، افزون بر جلوگیری از هدررفت منابع، توانسته بدون نیاز به حفر چاه‌های جدید، مشکل کم‌آبی تعدادی از روستاهای استان را برطرف کند.
مدیر امور آب و فاضلاب منطقه ۵ مشهد در گفت‌وگو با طوس در این زمینه می‌گوید: در مورد مدیریت آب، ما در دو محور اصلی فعالیت داریم؛ یکی مدیریت تأمین و دیگری مدیریت مصرف. در مدیریت تأمین باید اقدام‌هایی برای استحصال آب از منابع مختلف مانند چاه‌ها، قنات‌ها، چشمه‌ها و منابع سطحی همچون سدها انجام دهیم و این آب را از طریق خطوط انتقال، مخازن و ایستگاه‌های پمپاژ به دست مصرف‌کننده برسانیم.
رضا عبدالله‌نژاد ادامه می‌دهد: با توجه به اینکه اقلیم منطقه ما خشک و نیمه‌خشک بوده و ۶ سال است با خشکسالی شدید مواجه هستیم، در بحث مدیریت مصرف نیز باید اقدام‌هایی صورت بگیرد. یکی از ارکان اصلی این اقدام‌ها ساماندهی انشعابات غیرمجاز است. در مورد ساماندهی انشعابات غیرمجاز، ما در روستاهای زیر پوشش منطقه ۵ که شامل سه بخش رضویه، احمدآباد و مرکزی می‌شود، اقدام به پایش و شناسایی انشعابات غیرمجاز می‌کنیم. پس از شناسایی، مراحل جمع‌آوری این انشعابات آغاز می‌شود و در نهایت موارد به دستگاه قضا معرفی خواهند شد.
وی با بیان اینکه مشهد ۳۵۰ روستا دارد و از این میزان، ۵۰ روستا دارای تنش آبی هستند، می‌افزاید: سال گذشته با ساماندهی حدود ۵هزار و ۶۰۰ انشعاب غیرمجاز موفق شدیم مشکل تنش آبی ۱۷ روستا را برطرف کنیم. با این اقدام علاوه بر جلوگیری از حفر چندین حلقه چاه جدید، میلیاردها تومان در هزینه‌های تأمین آب صرفه‌جویی شد. مهم‌تر اینکه از برداشت بیشتر از آبخوان دشت مشهد نیز جلوگیری به عمل آمد؛ منابع آب زیرزمینی سرمایه و امانتی برای نسل‌های آینده هستند و نباید آن را میراث پدری‌مان و برای مصرف بی‌رویه امروز بدانیم.
مدیر امور آب و فاضلاب منطقه ۵ مشهد تأکید می‌کند: امسال نیز تاکنون حدود هزار و ۸۰۰ انشعاب غیرمجاز شناسایی شده است. تلاش می‌کنیم در ۶ ‌ماهه نخست سال، ساماندهی انشعابات غیرمجاز در روستاهای دارای تنش آبی را در اولویت قرار دهیم؛ زیرا تجربه نشان داده با جمع‌آوری این انشعابات، بخش قابل توجهی از مشکلات تأمین آب همان مناطق برطرف می‌شود.
عبدالله‌نژاد با بیان اینکه اولویت اصلی ما در کشف و شناسایی، برخورد قاطع با باغ‌ویلاهایی است که به صورت غیرقانونی از شبکه آب استفاده می‌کنند، می‌گوید: متأسفانه برخی افراد، تنها برای استفاده تفریحی به صورت هفته‌ای یک روز، با انشعاب غیرمجاز آب شرب، باغ‌ها و فضای سبز خود را آبیاری می‌کنند در حالی که منشأ این آب، شبکه توزیع شرکت آب و فاضلاب است و این اقدام مصداق آشکار سرقت آب محسوب می‌شود.
وی می‌افزاید: پیگیری‌های ما در این حوزه با حمایت مدیران شرکت، حراست، دستگاه قضایی، نیروی انتظامی، فرمانداری‌ها و شوراهای اسلامی روستاها و دهیاری‌ها محقق شده است. هر جا این همکاری و هم‌افزایی بیشتر بوده، روند شناسایی و برخورد با متخلفان نیز موفق‌تر پیش رفته و نتیجه آن، تأمین آب پایدارتر و باکیفیت‌تر برای ساکنان همان روستاها بوده است. اگرچه در زمینه چاه‌های غیرمجاز نیز متولی اصلی، شرکت آب منطقه‌ای است و این مجموعه اقدام‌های لازم را انجام می‌دهد؛ اما آنچه اهمیت دارد، صدور احکام بازدارنده از سوی دستگاه قضایی برای متخلفان است که خوشبختانه تاکنون احکام صادر شده نقش مؤثری در کاهش تخلفات و حمایت از اقدام‌های اجرایی داشته است.
مدیر امور آب و فاضلاب منطقه ۵ مشهد درباره قطعی‌های اخیر آب در برخی نقاط شهر و روستاها اظهار می‌کند: افزایش شدید دمای هوا موجب رشد چشمگیر مصرف آب شده است؛ زمانی که دمای شب نیز از ۲۳ درجه سانتیگراد بالاتر می‌رود، کولرهای آبی ساعت‌های طولانی روشن می‌مانند و مصرف آب به شکل محسوسی افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، قطعی برق نیز موجب از مدار خارج شدن چاه‌های تأمین آب؛ به‌ویژه در روستاهایی می‌شود که تنها یک منبع تأمین آب دارند و همین مسئله روند تولید و استحصال آب را با اختلال مواجه می‌کند.
عبدالله‌نژاد با اشاره به اینکه در محور شاهنامه نیز با وجود فعالیت مستمر اکیپ‌های بازرسی در طول سال، همچنان با پدیده انشعابات غیرمجاز مواجه هستیم، بیان می‌کند: متأسفانه با تفکیک اراضی و ساخت باغ‌ویلا، برخی افراد برای تأمین آب مورد نیاز خود به صورت غیرقانونی از شبکه آب استفاده می‌کنند. این اقدام از نظر قانونی، اخلاقی، انسانی و شرعی کاملاً مردود است.
وی با بیان اینکه در خصوص واگذاری انشعاب آب ضوابط مشخصی وجود دارد، می‌گوید: اگر ملکی در محدوده بافت روستا یا حریم قانونی قرار داشته و از شرایط لازم برخوردار باشد، امکان واگذاری انشعاب وجود دارد؛ اما برای اراضی خارج از بافت و خارج از حریم، شرکت آب و فاضلاب هیچ‌گونه مجوزی برای واگذاری انشعاب ندارد.
مدیر امور آب و فاضلاب منطقه ۵ مشهد ادامه می‌دهد: به شهروندانی که قصد خرید باغ یا زمین دارند، توصیه می‌کنیم پیش از هرگونه معامله، از شرکت‌های خدمات‌رسان درباره امکان واگذاری انشعابات آب، برق و گاز استعلام بگیرند. در حوزه آب، متقاضیان می‌توانند با مراجعه به مدیریت آب و فاضلاب منطقه ۵، به صورت رایگان از وضعیت امکان واگذاری انشعاب مطلع شوند.
عبدالله‌نژاد می‌افزاید: از روستاییان نیز درخواست می‌کنیم در صورت مشاهده هرگونه انشعاب غیرمجاز یا مصادیق بدمصرفی آب، موضوع را به شرکت آب و فاضلاب اطلاع دهند. اطلاعات گزارش‌دهندگان کاملاً محرمانه خواهد بود و شهروندان می‌توانند از طریق سامانه ۱۲۲ گزارش‌های خود را ثبت کنند.