به گزارش قدس آنلاین، معاملات یکشنبه بورس با یک تناقض معنادار به پایان رسید؛ از یک سو شاخص کل بیش از ۲۱ هزار واحد افت کرد و پول حقیقی به میزان ۲.۷ همت از بازار خارج شد، از سوی دیگر ارزش معاملات خرد به بیش از ۲۷ هزار میلیارد تومان رسید و صف‌های فروش تا پایان بازار به کمتر از نصف کاهش یافت. همین دوگانه نشان می‌دهد بورس شاید از فروش هیجانی فاصله گرفته باشد، اما هنوز به نقطه اطمینان نرسیده است. مهدی بنی‌اسدی، کارشناس بازار سرمایه، معتقد است آنچه در معاملات امروز دیده شد بیشتر نشانه کاهش شدت فروش است تا آغاز یک روند صعودی پایدار.

مهدی بنی‌اسدی در گفت‌وگو با قدس با اشاره به روند معاملات یکشنبه ۲۸ تیرماه گفت: بازار سهام امروز را با فشار فروش بسیار شدید آغاز کرد، به‌طوری که شاخص کل در همان دقایق ابتدایی بیش از ۴۱ هزار واحد افت داشت. به گفته او، هرچند در ادامه بخشی از این افت جبران شد، اما پایان بازار همچنان منفی بود و شاخص کل در محدوده چهار میلیون و ۷۵۵ هزار واحد ایستاد. شاخص هم‌وزن نیز حدود هزار و ۲۰۰ واحد کاهش یافت و در سطح یک میلیون و ۳۰۱ هزار واحد متوقف شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد فضای کلی بازار هنوز تحت تأثیر احتیاط، ترس و خروج نقدینگی قرار دارد.

معامله شدن نیمی از نمادها در محدوده مثبت

بنی‌اسدی تاکید کرد: کاهش شیب ریزش، با بازگشت بازار فرق دارد. امروز فروشندگان کمی عقب نشستند، اما این به معنی ورود جدی خریداران نیست.این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تفاوت رفتار شاخص کل و شاخص هم‌وزن اظهار کرد: افت ۰.۴۶ درصدی شاخص کل در برابر کاهش تنها ۰.۰۹ درصدی شاخص هم‌وزن، نشان می‌دهد که فشار فروش عمدتاً روی نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز متمرکز بوده است. در حالی که شاخص کل تصویر نسبتاً منفی‌تری از بازار نشان می‌دهد، بیش از نیمی از نمادها در محدوده مثبت معامله شدند. این یعنی بخش بزرگی از بازار به آن شدت منفی نبود که نماگر اصلی القا می‌کرد.

او ادامه داد: در پایان معاملات، ارزش صف‌های خرید نیز اندکی از صف‌های فروش بیشتر شد؛ نشانه‌ای که می‌تواند از ورود محدود تقاضا در قیمت‌های پایین‌تر خبر بدهد، اما هنوز برای نتیجه‌گیری زود است.

بنی‌اسدی یکی از نکات مهم معاملات امروز را نقش حمایتی نماد «فملی» دانست و توضیح داد: این نماد به‌تنهایی نزدیک به ۲۰ هزار واحد اثر مثبت بر شاخص کل گذاشت. اگر حمایت فملی نبود، افت شاخص کل احتمالاً بسیار سنگین‌تر ثبت می‌شد. در مقابل، برخی نمادهای بزرگ پالایشی و پتروشیمی همچنان فشار منفی قابل توجهی بر بازار وارد کردند.

رشد ارزش معاملات خرد در بازار

به گفته او، همین ترکیب رفتاری نشان می‌دهد که امروز بازار بیش از آنکه درگیر یک افت فراگیر باشد، تحت فشار نمادهای بزرگ و اثرگذار قرار داشت.

این کارشناس بازار سرمایه در ادامه به رشد ارزش معاملات خرد اشاره کرد و گفت: ارزش معاملات خرد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی امروز از ۲۷ هزار میلیارد تومان عبور کرد؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان روز قبل، افزایش محسوسی را نشان می‌دهد.

او تصریح کرد: بالا رفتن ارزش معاملات در ظاهر می‌تواند نشانه‌ای مثبت باشد، اما باید دید این پول از کجا آمده و به کجا رفته است. وقتی خروج پول حقیقی هم‌زمان با رشد ارزش معاملات ادامه دارد، نمی‌توان از رونق حرف زد.

بنی‌اسدی گفت بخش مهمی از افزایش ارزش معاملات امروز احتمالاً به جابه‌جایی مالکیت، تخلیه صف‌های فروش و معامله شدن نمادهایی مربوط بود که در روزهای قبل قفل شده بودند. به همین دلیل، او این رشد را بیشتر نشانه فعال‌تر شدن بازار دانست تا ورود سرمایه تازه.

خروج ۲.۷ همت پول حقیقی از سهام و صندوق ها

وی مهم‌ترین متغیر منفی بازار را خروج سنگین پول حقیقی دانست و افزود: امروز بیش از ۲.۷ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی خارج شد. این عدد همچنان بالاست و نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران خرد هنوز به جمع‌بندی مثبتی برای بازگشت به بازار نرسیده‌اند.

بنی‌اسدی ادامه داد: وقتی سرانه فروش حقیقی‌ها از سرانه خرید بیشتر است، یعنی فروشنده هنوز دست بالا را دارد. چنین بازاری با وجود رشد مقطعی ارزش معاملات، همچنان در فاز احتیاط و کاهش ریسک قرار دارد.

او همچنین به خروج هم‌زمان نقدینگی از صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های طلا اشاره کرد و گفت: این رفتار نشان می‌دهد جابه‌جایی سرمایه در بازار امروز فقط از سهام به سمت دارایی‌های کم‌ریسک نبوده، بلکه بخشی از نقدینگی ممکن است از کل اکوسیستم بازار سرمایه خارج شده باشد یا به‌صورت نقد باقی مانده باشد.

کاهش صف‌های فروش نخستین نشانه تعادل؟

بنی‌اسدی در تحلیل رفتار صف‌ها اظهار کرد: در ابتدای معاملات، ارزش صف‌های فروش به بیش از پنج همت رسیده بود، اما با گذشت زمان بخشی از این صف‌ها جمع شد و در پایان بازار، صف‌های فروش به محدوده ۱.۸ تا ۲ همت کاهش یافت. هم‌زمان، صف‌های خرید نیز به بیش از ۲ همت رسید.

وی افزود: این تغییر درون‌روزی مهم است، چون نشان می‌دهد در قیمت‌های پایین‌تر، بخشی از تقاضا وارد بازار شده است. اما باید بین تقاضای نوسان‌گیری و تقاضای سرمایه‌گذاری تفاوت گذاشت.

او توضیح داد: اگر این جمع‌آوری صف‌ها صرفاً با هدف نوسان کوتاه‌مدت انجام شده باشد، ممکن است با اولین موج نااطمینانی، دوباره عرضه‌ها شدت بگیرد. اما اگر این روند چند روز ادامه پیدا کند و با ورود پول حقیقی همراه شود، می‌توان آن را اولین نشانه‌های تشکیل یک محدوده حمایتی دانست.

ارز و انتظارات تورمی از محرک‌های پنهان بازار

این کارشناس بازار سرمایه یکی از عوامل کاهش فشار فروش در نیمه دوم معاملات را عقب‌نشینی محدود تتر و کاهش هیجان در بازار ارز دانست و گفت: وقتی انتظارات افزایشی در بازار ارز تقویت می‌شود، بخشی از سرمایه‌گذاران منابع خود را از سهام خارج می‌کنند. کاهش نسبی این انتظارات می‌تواند بخشی از فشار فروش بورس را کم کند. با این حال، او تاکید کرد که مسئله اصلی بورس فقط نرخ ارز نیست و مجموعه‌ای از ریسک‌های سیاسی، اقتصادی و سیاستگذاری نیز بر بازار سایه انداخته‌اند.

بنی‌اسدی گفت: نااطمینانی نسبت به آینده روابط خارجی، وضعیت انرژی صنایع، سیاست‌های ارزی، نرخ بهره، قیمت‌گذاری محصولات و تصمیمات ناگهانی درباره صنایع بورسی، افق سودآوری شرکت‌ها را مبهم کرده است.

وی با اشاره به تداوم افت بازار برای چند روز متوالی گفت: این وضعیت دیگر صرفاً یک اصلاح تکنیکی ساده نیست. اصلاح طبیعی معمولاً با کاهش قیمت، افزایش تدریجی تقاضا و بازگشت خریداران بنیادی همراه است؛ اما وقتی افت بازار با خروج سنگین و مستمر پول حقیقی همراه می‌شود، مسئله از قیمت‌ها فراتر می‌رود و به اعتماد سرمایه‌گذاران مربوط می‌شود.

وی افزود: بازار سرمایه الان بیش از کمبود پول، با کمبود اطمینان مواجه است. نقدینگی در اقتصاد وجود دارد، اما سرمایه‌گذار برای ورود به بورس به چشم‌انداز روشن‌تر و ثبات بیشتری نیاز دارد. به گفته او، کاهش سرعت ریزش می‌تواند مقدمه آرام شدن بازار باشد، اما هنوز نشانه پایان روند نزولی نیست.

اهمیت زمان بندی عرضه های اولیه‌

بنی‌اسدی در بخش دیگری از گفت‌وگو به موضوع عرضه‌های اولیه اشاره کرد و گفت: آماده بودن دست‌کم ۴۵ شرکت برای عرضه اولیه در فرابورس، از منظر بلندمدت خبر مثبتی برای بازار سرمایه است، زیرا می‌تواند تنوع صنایع، عمق بازار و حق انتخاب سرمایه‌گذاران را افزایش دهد.

با این حال، او هشدار داد: زمان‌بندی عرضه‌های اولیه اهمیت زیادی دارد. در بازاری که با خروج نقدینگی و ضعف تقاضا مواجه است، عرضه گسترده و فشرده شرکت‌های جدید ممکن است فشار مضاعفی بر بازار ثانویه وارد کند.

وی تاکید کرد: عرضه‌های اولیه باید به‌صورت تدریجی، با ارزش‌گذاری منطقی، بازارگردانی مؤثر و سازوکارهای حمایتی شفاف انجام شود.

این کارشناس بازار سرمایه در ادامه گفت: تداوم عرضه فرآورده‌های هیدروکربوری، برق و بنزین ویژه در بورس انرژی، نشان‌دهنده پویایی بخش کالایی بازار سرمایه است و این موضوع از نظر شفافیت و کشف قیمت، امری مثبت محسوب می‌شود.

وی در عین حال افزود: رونق بورس کالا و انرژی به‌تنهایی نمی‌تواند ضعف اعتماد در بازار سهام را جبران کند. بازار سرمایه یک مجموعه به‌هم‌پیوسته است و رونق پایدار آن نیازمند ثبات در همه بخش‌هاست.

چه زمانی می‌توان از بازگشت بورس حرف زد؟

بنی‌اسدی در پاسخ به این پرسش که چه نشانه‌هایی می‌تواند از بازگشت واقعی بازار خبر بدهد، گفت: برای تشخیص تغییر روند، نباید فقط به مثبت شدن یک یا دو روزه شاخص توجه کرد.

وی درباره سه علامت اصلی توضیح داد: نخست، خروج پول حقیقی باید به‌طور معنادار کاهش یابد و به ورود پایدار نقدینگی تبدیل شود. دوم، قدرت خرید حقیقی‌ها باید از قدرت فروش بیشتر شود و جمع شدن صف‌های فروش چند روز ادامه یابد. سوم، ارزش معاملات بالا باید همراه با رشد تقاضا باشد، نه صرفاً حاصل فروش‌های سنگین و جابه‌جایی سهام.تا وقتی این شرایط شکل نگرفته، رشدهای احتمالی بیشتر در محدوده نوسان‌های کوتاه‌مدت قرار می‌گیرند و نمی‌توان آن‌ها را آغاز یک روند صعودی پایدار دانست.

این تحلیلگر بازار سرمایه گفت: حمایت مؤثر از بورس به معنای بالا نگه داشتن مصنوعی شاخص یا خرید چند نماد بزرگ نیست. چنین اقداماتی شاید ظاهراً شاخص را بهتر کنند، اما اعتماد عمومی را بازسازی نمی‌کنند.

او افزود: مهم‌ترین حمایت، کاهش نااطمینانی و افزایش قابلیت پیش‌بینی در اقتصاد است. ثبات مقررات، پرهیز از تصمیمات ناگهانی، شفاف‌سازی سیاست‌های ارزی و انرژی، انتشار به‌موقع اطلاعات شرکت‌ها و تقویت بازارگردانی، اثر ماندگارتری از تزریق مقطعی منابع دارد.