ساخت برنامه برای کودکان، بهخصوص وقتی قرار باشد مفاهیم دینی و قرآنی را به آنها منتقل کند، مسیر سادهای نیست. کودک امروز تنها با آموزش مستقیم ارتباط برقرار نمیکند و برنامهای میتواند همراه او شود که علاوه بر محتوای درست، زبان روایت، فضای اجرا و حتی شکل حضور مخاطب را هم متناسب با دنیای او طراحی کند. «محفل ستارهها» از ابتدا با همین نگاه شکل گرفت؛ برنامهای که تلاش کرد مفاهیم قرآنی را در فضایی شاد، تعاملی و نزدیک به روحیه کودکان منتقل کند.
فصل سوم این برنامه که با حمایت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تولید شده از ۲۰ تیر ماه امسال در ۱۵قسمت روی آنتن میرود. این فصل هر شب حوالی ساعت ۱۷:۲۰ از شبکه ۳ سیما پخش میشود و نسخه ویژه شبکه نهال نیز هر روز ساعت ۱۶ روی آنتن میرود. سازندگان برنامه در فصل جدید تلاش کردهاند علاوه بر آموزش مفاهیم قرآنی، کودکان را با بخشهایی از فرهنگ، تاریخ و هویت ایرانی نیز آشنا کنند.
مهدی زادهحسین، کارگردان و سردبیر برنامه درباره شکلگیری فصل جدید «محفل ستارهها» می گوید: ما با توجه به بازخوردهایی که از دو فصل گذشته برنامه از سوی نوجوانان، والدین و فعالان حوزه کودک دریافت کردیم، برای فصل سوم دست به ارزیابی زدیم. به گفته او، بررسی نظر کودکان، خانوادهها، مربیان و فعالان حوزه کودک کمک کرده تا موضوعات فصل جدید بر اساس دغدغههای واقعی مخاطبان انتخاب شود.
استودیویی که حال و هوای ایران دارد
یکی از نخستین نکاتی که در فصل جدید «محفل ستارهها» توجه مخاطب را جلب میکند، فضای متفاوت استودیو است. دکور برنامه نسبت به گذشته شکلی صمیمیتر پیدا کرده و نشانههایی از هویت ایرانی در آن دیده میشود. وجود تصاویر شهدا در فضای استودیو و پرچمهایی که کودکان حاضر در سالن در دست دارند، موجب شده برنامه علاوه بر فضای قرآنی، رنگ و بوی ملی نیز پیدا کند. وجود این نمادها، مفاهیمی مانند ایراندوستی و تعلق به سرزمین را به کودکان منتقل میکند. کودکان حاضر در استودیو هم فقط تماشاگر نیستند؛ آنها بخشی از فضای برنامهاند و حضورشان به محیط اجرا انرژی بیشتری میدهد. حدود ۹۰درصد تماشاگران حاضر در استودیو را کودکان تشکیل میدهند؛ موضوعی که در نوع اجرای برنامه نیز تأثیرگذار است. برخلاف برخی برنامهها که از کودکان انتظار دارند صرفاً شنونده و بیننده باشند، در «محفل ستارهها» کودکان آزادی بیشتری دارند. آنها میتوانند حرکت کنند، واکنش نشان دهند و با فضای برنامه همراه شوند. همین موضوع سبب شده استودیو بیشتر شبیه محیطی کودکانه باشد تا یک فضای رسمی تلویزیونی.
احمد ابوالقاسمی یکی از داوران برنامه در خصوص استقبال کودکان از این برنامه میگوید: به عنوان کسی که در میان اقشار مختلف مردم حضور دارم، اثر این برنامه را در بچهها میبینم. حتی کودکان سه چهارساله هم با این فضا ارتباط گرفتهاند. کودکی سه سال و نیمه یا چهار ساله را دیدم که به واسطه همین فضای شاد و جذاب برنامه، یک سوره کوچک را حفظ کرده بود و با علاقه آن را برای من میخواند. واقعاً تصور نمیکردیم کودکی در این سن بتواند چنین ارتباطی با قرآن برقرار کند. این نشان میدهد وقتی مسیر ارتباط درست طراحی شود، کودک میتواند با علاقه به سمت قرآن حرکت کند.
احسان مهدی یکی از مجریان برنامه نیز درباره تجربه حضور در محفل ستارهها گفته است ترکیب فضای کودکانه با موضوعات جدی قرآنی در ابتدا یک چالش بود، اما واکنش کودکان نشان داد میتوان میان این دو حوزه ارتباط برقرار کرد. او تأکید کرده است مجری در چنین برنامهای باید نماینده مخاطب باشد و کودک احساس کند فردی شبیه خودش مقابل دوربین قرار گرفته است؛ موضوعی که موجب مشارکت بیشتر او در برنامه میشود.
نزدیک شدن به دنیای کودکان
یکی از بخشهایی که همچنان در فصل جدید حفظ شده، چالشها و گفتوگوهای کوتاه میان احسان مهدی و حامد مدرس (دو مجری محفل ستارهها) در ابتدای برنامه است. این شوخیها و بگومگوها کمک میکند فضای برنامه از شکل خشک و رسمی فاصله بگیرد و کودکان راحتتر با مجریان ارتباط برقرار کنند.
این شوخیها گاهی به اتفاقهای روز نیز واکنش نشان میدهد و تلاش میکند موضوعات بیرونی را با زبان کودکانه مطرح کند. برای نمونه در قسمتهای گذشته، موضوعاتی مانند جام جهانی نیز در قالب گفتوگوهای ساده و متناسب با درک کودکان مطرح شد؛ رویکردی که نشان میدهد برنامه تلاش دارد تنها در فضای بسته خود باقی نماند.
ابوالقاسمی با اشاره به تفاوت رویکرد محفل ستارهها با برخی تجربههای پیشین برنامهسازی قرآنی، معتقد است: این برنامه تلاش دارد مفاهیم دینی را در قالبی جذاب و متناسب با مخاطب کودک و نوجوان ارائه کند. ازاینرو یکی از ویژگیهای مهم برنامه، تلاش برای القای مفاهیم و آموزش آنها در قالب هنر تلاوت و هنر حفظ قرآن و همچنین استفاده از طنز و روایتهای جذاب است. داستانهایی که احسان مهدی در برنامه ایجاد میکند، کمک میکند مفاهیم قرآنی، اجتماعی و سبک زندگی به شکلی قابل فهم به مخاطب منتقل شود.
برای کاملتر شدن تجربه مخاطب
فصل جدید محفل ستارهها تنها به تغییر فضای ظاهری و طراحی استودیو محدود نمانده و در ساختار اجرایی نیز بخشهایی تازه به برنامه اضافه شده است. یکی از این بخشها، مسابقهای است که در ابتدای هر قسمت برگزار میشود و موضوع آن به قسمتهای گذشته برنامه ارتباط دارد. این بخش سبب شده مخاطبان، بهخصوص کودکانی که برنامه را دنبال میکنند، ارتباط فعالتری با محتوای قسمتهای مختلف بگیرند و صرفاً بیننده یک قسمت مشخص نباشند. دنبال کردن برنامه، به نوعی به یک مسیر پیوسته تبدیل شده و مخاطب برای حضور در مسابقه و پاسخ به پرسشها، نیاز دارد قسمتهای قبلی را نیز به خاطر بسپارد.
در میانه برنامه نیز حامد مدرس بخشی را به معرفی کتاب اختصاص میدهد؛ آیتمی که به فضای کلی برنامه تنوع بخشیده و توجه به کتابخوانی را در کنار مفاهیم قرآنی قرار داده است. حضور این بخش نشان میدهد محفل ستارهها تلاش نکرده محتوای خود را تنها به یک موضوع محدود کند، بلکه میخواهد مجموعهای از فعالیتهای فرهنگی را در قالبی مناسب برای کودکان ارائه دهد. یکی دیگر از نکات قابل توجه این فصل، حضور نقالان کوچک در کنار اجراهای قرآنی است. نقالی به عنوان یکی از هنرهای قدیمی ایرانی، این بار در کنار فضای قرآنی برنامه قرار گرفته تا نشان دهد مفاهیم دینی و فعالیتهای فرهنگی و هنری میتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
کارگردان و سردبیر محفل ستارهها درباره تغییرات فصل جدید یادآور شده چهار اتفاق ویژه در این فصل رخ داده است. او یکی از این اتفاقها را توجه بیشتر به معرفی مشاهیر و مفاخر ایرانی دانسته و توضیح داده ما کاری کردهایم که بچهها بیشتر با شخصیتهای تاریخ سرزمینشان آشنا شوند. در این فصل علاوه بر میز میزبانان، یک عنوان جدید به نام مشاهیر و مفاخر داریم که در قسمتهای مختلف آن را میبینیم.
بر همین اساس، فصل سوم برنامه تلاش دارد کودکان را با قهرمانان و شخصیتهای برجسته کشور آشنا کند؛ موضوعی که در کنار حضور پرچمها و تصاویر شهدا در فضای استودیو، بخش دیگری از توجه برنامه به هویت ملی را شکل میدهد. معرفی رهبر شهید، شهدای جنگ رمضان و شهدای جنگ ۱۲روزه نیز در این فصل مورد توجه قرار گرفته است.
روایتی گستردهتر برای کودک امروز
یکی از نکاتی که سازندگان برنامه بر آن تأکید دارند، این است که «محفل ستارهها» صرفاً یک برنامه تلاوت قرآن نیست. اگرچه قرآن محور اصلی برنامه محسوب میشود و قاریان برجسته نیز در آن حضور دارند، اما سازندگان تلاش کردهاند میهمانان و بخشهای متنوعی را در کنار این محور قرار دهند.
مهدی زادهحسین، کارگردان برنامه با بیان این موضوع، تأکید میکند: برنامه محفل ستارهها ۱۰۰درصد به تلاوت قرآن نمیپردازد. اگرچه پایه برنامه تلاوت قرآن است و چند قاری برجسته جهانی به عنوان میزبان برنامه داریم اما میهمانانمان را از همه طیفها دعوت کردهایم. مثلاً دخترانی را داریم که قصهخوان هستند و این نگاه موجب شده برنامه از قالبی صرفاً آموزشی فاصله بگیرد و به سمت تجربهای چندوجهی حرکت کند؛ تجربهای که در آن کودک هم با قرآن آشنا میشود، هم هنر را میبیند، هم قصه میشنود و هم با فرهنگ و تاریخ کشور خود ارتباط برقرار میکند.
احمد ابوالقاسمی نیز با اشاره به حضور نوجوانانی که در حوزههای مختلف قرآنی، علمی و فرهنگی موفقیتهایی کسب کردهاند، باور دارد: در این برنامه فقط با یک تلاوت یا حفظ قرآن مواجه نیستیم؛ بلکه کودک و نوجوان با افرادی آشنا میشود که در کنار فعالیتهای قرآنی، در رشتههای علمی و فرهنگی نیز موفق بودهاند و توانستهاند در سطح مسابقات ایران و جهان افتخارآفرینی کنند.
پرداختن به اقوام ایرانی نیز یکی دیگر از بخشهایی است که در این فصل بیشتر دیده میشود. این موضوع نه تنها در محتوای برنامه، بلکه در ترکیب مخاطبان حاضر در سالن نیز قابل مشاهده است و تلاش دارد تصویری متنوع از کودکان ایرانی ارائه دهد.
مخاطبی که فقط تماشاگر نیست
فصل سوم محفل ستارهها برای مشارکت بیشتر کودکان و نوجوانان، پویشهایی را نیز در نظر گرفته است. در هر قسمت متناسب با موضوع برنامه، فراخوانی منتشر میشود و مخاطبان میتوانند آثار خود را از طریق پایگاه اینترنتی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و پیامرسان شاد ارسال کنند. آثار ارسالی به صورت روزانه بررسی میشوند و برای برگزیدگان نیز جوایزی در نظر گرفته شده است. پویش اصلی این فصل با عنوان «پویش حفظ جزء ۳۰ قرآن» برگزار میشود؛ اقدامی که تلاش دارد ارتباط کودکان با قرآن را از فضای تماشای برنامه فراتر ببرد و آنها را به مشارکت عملی دعوت کند. در کنار این پویش، آموزشهای کوتاه قرآنی نیز در میان برنامه قرار گرفته تا مخاطب در کنار سرگرمی، فرصت یادگیری نیز داشته باشد.
این برنامه تلاش کرده تصویری متفاوت از یک برنامه قرآنی کودک ارائه دهد؛ برنامهای که در آن قرآن در کنار هنر، کتاب، قصه، هویت ایرانی و تجربه جمعی کودکان قرار میگیرد. حضور پررنگ کودکان در استودیو، فضای صمیمی اجرا، توجه به فرهنگ ملی و اضافه شدن بخشهای متنوع نشان میدهد سازندگان به دنبال ایجاد ارتباطی فراتر از آموزش مستقیم هستند؛ ارتباطی که کودک در آن هم مخاطب باشد و هم بخشی از شکلگیری برنامه.
در شرایطی که تولید برنامههای تلویزیونی برای کودکان با محتوای هدفمند همواره با چالشهایی همراه است، «محفل ستارهها» بنا دارد با شناخت بهتر مخاطب خود، میان جذابیت و آموزش تعادل برقرار کند؛ مسیری که در فصل جدید با تمرکز بیشتر بر هویت ملی و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و هنری دنبال شده است.
نظر شما