به اعتبار تعبیر معروف «وصف العیش، نصف العیش» همه حتی به قدر حرف زدن از امکان دستگیری نخستوزیر رژیم جعلی صهیونیستی در سفرش به نیویورک خوشحال میشویم، ولی در عین حال جالب است بدانیم که شاید حامیان رسانهای نتانیاهو، خیلی از صحبت در این موضوع و حتی اقدام ناموفق برای آن بدشان نیاید.
تقریباً همه از ماجرای جنجالی اظهارنظرهای زهران ممدانی، شهردار نیویورک در مورد بررسی امکان دستگیری نتانیاهو در سفر سالیانهاش به نیویورک برای حضور در مجمع عمومی سازمان ملل و سخنرانی در آن شنیدهایم. ممدانی در پادکست نیویورک تایمز که روز شنبه پخش شد، گفت تیم حقوقی او در حال بررسی این موضوع است که آیا زمینهای برای بازداشت نتانیاهو وجود دارد یا خیر. این صحبتها بهشدت فضای رسانهای جهان را درنوردید و در نهایت روز دوشنبه منجر به انتشار یک فرسته توسط دونالد ترامپ در شبکه اجتماعیاش شد. او نوشت: «بنیامین در هیچ شرایط و به هیچ شکلی، در مدت حضورش در ایالات متحده آمریکا بازداشت نخواهد شد».
از وعده انتخاباتی تا آزمون عملی شهردار نیویورک
اگرچه ایالات متحده صلاحیت دیوان کیفری بینالمللی را به رسمیت نمیشناسد و عضوی از این دادگاه نیست، اما ممدانی در جریان مبارزات انتخاباتی شهرداری خود در سپتامبر گذشته متعهد شد در صورت سفر نتانیاهو به نیویورک، او را دستگیر خواهد کرد. حالا باید در نظر داشت که این مسئله، به کارزاری برای محک وعدههای انتخاباتی او نیز بدل شده است، هر چند او در همان پادکست هم اشاره کرد که هنوز مطمئن نیست آیا از نظر قانونی صلاحیت دستور دادن به پلیس، که تحت نظارت او است، برای بازداشت یک رهبر خارجی را دارد یا خیر.
با وجود همه این مسائل، چه تلاشی هر چند نافرجام و نمایشی برای دستگیری نتانیاهو انجام بگیرد و چه در ساحت لفاظی باقی بماند، به نظر میرسد جریان حامی نخستوزیر فعلی بلد است از آب گلآلود چطور ماهی بگیرد. اظهارات روز گذشته سفیر رژیم صهیونیستی در سازمان ملل نیز مؤید همین گزاره است. او دیروز در یک سخنرانی پس از آنکه ممدانی، و نه نتانیاهو را شایسته بازداشت اعلام کرد، گفت: «نخستوزیر نتانیاهو به نیویورک خواهد آمد. او پشت همین تریبون خواهد ایستاد. او از طرف دولت اسرائیل سخن خواهد گفت. او از مردم اسرائیل دفاع خواهد کرد و هیچ کاری از دست شما برای متوقف کردن او برنخواهد آمد». این خطِ نمایندگی از مردم اسرائیل، دقیقاً همان بازنمایی است که صحبت کردن از دستگیری نتانیاهو یا تلاش برای آن را میتواند به سرمایه اجتماعی نخستوزیر رژیم صهیونیستی در انتخابات حساس آینده بدل کند.
روایت تایمز اسرائیل از یک مناقشه با دو برنده
در واقع واکنشها به این ماجرا نشان میدهد این دعوا شاید برای هر دو طرف بیش از آنکه هزینه باشد، فرصت سیاسی ایجاد میکند. بخشی از رسانههای اسرائیلی نزدیک به جریان حامی نتانیاهو، برخلاف ظاهر این تقابل، چندان هم از اقدام ممدانی ناراضی نیستند. گزارش روزنامه «تایمز اسرائیل» با عنوانی معنادار نشان میدهد تلاش ممدانی برای بازداشت نتانیاهو، در عمل میتواند به نفع هر دو سیاستمدار تمام شود؛ هرچند اهداف آنها کاملاً متفاوت است.
تحلیل «تایمز اسرائیل» این است که ممدانی احتمالاً توانایی عملی برای اجرای چنین بازداشتی را ندارد. شهردار نیویورک اختیار بازداشت یک رهبر خارجی را صرفاً براساس حکم دیوان کیفری بینالمللی ندارد و در صورت تلاش برای چنین اقدامی، دولت فدرال آمریکا احتمالاً مانع آن خواهد شد. بنابراین، از منظر حقوقی، تهدید ممدانی بیشتر یک اقدام نمادین است تا یک عملیات اجرایی.
اما سیاست الزاماً با نتیجه حقوقی سنجیده نمیشود. در سیاست، گاهی حتی یک اقدام ناموفق میتواند یک پیروزی رسانهای و انتخاباتی باشد. برای ممدانی، مطرح کردن پرونده نتانیاهو سبب شده دوباره در مرکز توجه ملی قرار بگیرد و خود را به عنوان یکی از صریحترین چهرههای جریان چپ ضداسرائیلی در آمریکا تثبیت کند.
ممدانی از ابتدا نیز سیاست خود را به موضوع فلسطین گره زده بود. همانطور که تایمز اسرائیل اشاره میکند، حمایت از فلسطین برای او یک موضع فرعی در کنار دیگر سیاستهای چپگرایانهاش نبوده، بلکه بخشی از هویت سیاسی او محسوب میشود. او فعالیت سیاسی خود را در دانشگاه با فعالیت در جریانهای حامی فلسطین آغاز کرد و حتی در رقابت برای شهرداری نیویورک، شهری که بزرگترین جمعیت یهودی جهان را در خود جای داده، حاضر نشد مواضع انتقادی خود علیه اسرائیل را تعدیل کند.
از این زاویه، تقابل با نتانیاهو برای ممدانی یک فرصت سیاسی است.
او میتواند به پایگاه رأی خود نشان دهد همچنان بر مواضعش ایستاده و حاضر است حتی در برابر نخستوزیر اسرائیل موضع بگیرد. در شرایطی که بخشهایی از حزب دموکرات آمریکا نسبت به سیاستهای اسرائیل منتقدتر شدهاند، چنین موضعی برای بخشی از بدنه اجتماعی چپ آمریکا جذابیت دارد.
اما سوی دیگر ماجرا، نتانیاهو است. شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد که نخستوزیر رژیم صهیونیستی از سوی یک سیاستمدار آمریکایی تهدید شود و این مسئله برای او فرصت ایجاد کند؛ اما منطق سیاست داخلی اسرائیل چیز دیگری میگوید.
وقتی مخالف، ناخواسته به بازسازی روایت رقیب کمک میکند
به نوشته تایمز اسرائیل، برای نتانیاهو این ماجرا میتواند بهترین ابزار تبلیغاتی در آستانه انتخابات باشد. نخستوزیر اسرائیل که با انتقادهای داخلی درباره مسائل مختلف، از مدیریت جنگ گرفته تا اختلافات سیاسی و قوانین بحثبرانگیز داخلی روبهرو است، حالا میتواند خود را در جایگاه یک رهبر تحت فشار قرار دهد که نه فقط برای بقای سیاسی خود، بلکه برای دفاع از اسرائیل در برابر مخالفان خارجی مبارزه میکند.
در واقع، نتانیاهو سالهاست تلاش کرده هرگونه فشار خارجی علیه خود را به عنوان حمله علیه اسرائیل معرفی کند. اکنون اقدام ممدانی به او امکان میدهد همان روایت قدیمی را بازسازی کند: «من هدف قرار گرفتهام، زیرا نماینده اسرائیل هستم».
این همان نقطهای است که سبب میشود یک مخالف سرسخت نتانیاهو، ناخواسته به تقویت روایت سیاسی او کمک کند.
دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در سرزمینهای اشغالی در دولت باراک اوباما نیز در گفتوگو با تایمز اسرائیل همین هشدار را مطرح کرده بود. او گفته نتانیاهو در شرایطی قرار دارد که برای آینده سیاسی خود مبارزه میکند و تلاش ناموفق برای بازداشت او در نیویورک، به جای تضعیفش، میتواند جایگاه او را در داخل اسرائیل تقویت کند.
منطق این تحلیل روشن است؛ حتی اسرائیلیهایی که از نتانیاهو ناراضی هستند، ممکن است در برابر آنچه آن را حمله خارجی علیه اسرائیل میدانند، موضع دفاعی بگیرند.
در فضای سیاسی سرزمینهای اشغالی، تفاوت بزرگی میان انتقاد از نخستوزیر در داخل و واکنش به فشار خارجی وجود دارد. مخالفان نتانیاهو ممکن است او را در انتخابات شکست دهند، اما احتمالاً نمیخواهند این شکست با تصویری از نخستوزیر این رژیم که در خارج تحت تعقیب قرار گرفته، همراه شود.
یک بازی سیاسی مدرن با دو برنده
از همین منظر، ماجرای ممدانی و نتانیاهو نمونهای جالب از بازیهای سیاسی مدرن است. دو طرف در ظاهر در حال جنگ با یکدیگرند، اما هر دو از ادامه این مناقشه سود میبرند. ممدانی با این پرونده جایگاه خود را نزد حامیانش تقویت میکند و نتانیاهو نیز فرصت پیدا میکند خود را به عنوان مدافع اسرائیل در برابر فشارهای بینالمللی معرفی کند.
به همین دلیل است که بخشی از رسانههای نزدیک به نتانیاهو، این ماجرا را صرفاً یک تهدید علیه نخستوزیر نمیبینند؛ بلکه آن را فرصتی انتخاباتی میدانند. همانطور که تایمز اسرائیل نوشته است، ممدانی شاید قصد داشته نتانیاهو را هدف بگیرد، اما نتیجه سیاسی این اقدام میتواند دقیقاً همان چیزی باشد که نخستوزیر این رژیم به آن نیاز دارد.در سیاست، همیشه برنده کسی نیست که رقیبش را شکست میدهد؛ گاهی کسی برنده است که از حمله رقیب، بهترین استفاده را برای ساختن روایت خود میکند. پرونده ممدانی و نتانیاهو شاید یکی از همین نمونهها باشد؛ یک نبرد سیاسی که در آن هر دو طرف میتوانند خود را پیروز معرفی کنند.
نظر شما