در طول جنگ رمضان، جوانان ایرانی با تولیدات فراوانی که با هوش مصنوعی انجام دادند، توانستند دشمن را در جنگ روایتها فرسنگها عقب برانند و آگاهی جهانی را در مورد واقعیات نبرد ایران با دو رژیم تروریستی بالا ببرند. این روایتسازی همچنین موجب شد افکار عمومی در دنیا به دولتها فشار بیاورند تا علیه دولت تروریست آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی دست به اقدامهایی بزنند یا دستکم بیطرفی اختیار کنند.
در مشهد گروه «آویژه مدیا» از جمله گروههایی بود که در طول جنگ رمضان انیمیشنها و تصاویر بسیاری ساخت تا روایتی را که حامل پیام اقتدار و مظلومیت مردم ایران بود، به مخاطبان جهانی برساند.
برای شنیدن ماجرای شکلگیری این گروه و آنچه در این جنگ روایتها رقم زدند، به سراغ ملیحه صوفی، مدیر گروه آویژه مدیا رفتیم. او که بانویی سی و چهار ساله و مدرس و داور جشنوارههای ملی در حوزه تولیدات هوش مصنوعی و کارشناس حوزه رسانه و هوش مصنوعی است، مسیر کاریاش را از سال ۸۸ با فعالیتهای فرهنگی در سطح محلی آغاز و از سال ۱۴۰۱ با تأسیس گروه آویژه مدیا مسیر تولید محتوا با هوش مصنوعی را در قالب یک گروه پایهریزی کرده است.
او در این سالها افتخارات زیادی را با حضور در جشنوارههای ملی و بینالمللی کسب کرده است. از آخرین افتخاراتش کسب رتبه نخست در تصویرسازی و رتبه دوم در موشنگرافی در چهارمین جشنواره ملی فضای مجازی آیات به میزبانی کرمان بود. همچنین در این جشنواره اعضای تیم آویژه مدیا توانستند دو رتبه سوم در موشنگرافی و تصویرسازی را نیز کسب کنند.
در ادامه، گفتوگوی صمیمی ما با ملیحه صوفی، مدیر گروه آویژه مدیا را میخوانید.
آویژه مدیا چطور متولد شد؟
تیم آویژه مدیا یک استارتآپ رسانهای مبتنی بر هوش مصنوعی است. از حدود سال ۱۴۰۱ با چهار عضو شکل گرفت. از سال ۱۴۰۲ به طور تخصصی وارد حوزه محتوا با رویکرد هوش مصنوعی شدیم و در حال حاضر تیم ما تقریباً ۲۷ عضو فعال دارد. این اعضا از اقشار مختلفی چون دانشآموز، دانشجو، طلبه و حتی زنان خانهدار انتخاب شدهاند. ابتدا حدود ۱۵۰ نفر نامنویسی کردند و ۷۰ نفر به مرحله مصاحبه رسیدند. در نهایت پس از ارزیابی تخصصی، انگیزه و تعهد، ۳۰ نفر بهعنوان اعضای تیم اصلی انتخاب و از این میان چهار نفر به دلایل گوناگون از تیم جدا شدند. از نظر ساختار سنی، اعضای تیم اغلب جوان هستند و بازه سنی ۹ تا ۴۷ سال است.
از نظر تخصص، تیم به بخش فیلمبرداری و تصویربرداری، تدوین، نویسندگی و تولید محتوا، برنامهنویسی، رصد و تحلیل و تولید انیمیشن تقسیم شده است. اعضا در سایر حوزهها نیز بهعنوان انتشار و آموزش در شبکههای اجتماعی با ما همکاری میکنند. بیش از ۹۰درصد تولیدات ما با کمک هوش مصنوعی انجام و در کنار آن، از خلاقیت انسانی و نگاه هنری تیم بهعنوان عنصر مرکزی استفاده میشود.
با چه ایده و از چه زمانی تولیدات شما برای جنگ رمضان آغاز شد؟
آغاز جنگ رمضان برای ما لحظات شوکآوری بود و من بهعنوان مدیر تیم آنقدر اندوهم عمیق بود که تا دو روز هیچ واکنشی نشان ندادم و دست از کار کشیدم؛ چرا که آن حجم عظیم غم تمرکز و انرژیام را از تولید جدا کرده بود. با این حال تصمیم گرفتم به جای گوشهگیری و سکوت حرکت کنم. از آنجا که هنر همواره پناهگاه عمیقی برای من بوده و برونریزیهای احساساتم را تنها از طریق هنر میتوانم ابراز کنم، تصمیم گرفتم آن غم را با زبان هنر به مخاطب برسانم. جلسهای با بچهها برگزار کردیم تا با ابزار قوی رسانه و با استفاده از ابزار قدرتمند هوش مصنوعی، رسالتمان را با سرعت بیشتری به تصویر بکشیم و یک روایت حماسی را در زمان محدودی به مخاطب برسانیم. در واقع تولید این روایت تسکینی بر زخم دل خودمان بود و از سوی دیگر روحیه امید و ایستادگی را میان من و بچهها بیش از پیش تقویت میکرد.
این زمانی بود که نخستین تصویرسازی را با رهبر شهیدمان و آقا علی بنموسیالرضا(ع) در بهشت طراحی کردم و آن احساس مثبت به من القا شد و انگیزهای برایم به وجود آورد تا گامی کوچک برای گرفتن انتقام خون رهبر شهیدمان بردارم. با بچهها برنامهریزی انجام دادیم که چه محتوایی را تولید و از چه ابزارهایی استفاده کنیم. آن زمان ما محدودیت دسترسی به اینترنت داشتیم و تولید هر تصویر ۳۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشید. ساعتها برای تولید یک انیمیشن زمان میگذاشتیم؛ اما رسالتی که بر دوش داشتیم، موجب شد تلاش کنیم تا به نقطه مطلوب برسیم.
محتواهای تولیدی ما با موضوعات اقتدار و مظلومیت ملت ایران، امیدآفرینی و تابآوری و مظلومیت رهبر شهیدمان بود. از ۱۱ اسفند که تولید را آغاز کردیم، تاکنون حدود ۱۵۰ اثر انیمیشنی با هوش مصنوعی و حدود ۷۰ تا ۸۰ اثر تصویری و تصویرسازی تولید کردهایم.
انیمیشنهای لگویی در زمان جنگ رمضان چرا برای جامعه غربی جذاب بود و موفق شد؟
به نظر من یکی از دلایل اصلی موفقیت انیمیشنهای لِگویی این بود که ما از یک زبان بصری آشنا برای مخاطب غربی استفاده کردیم. لِگو برای آنها تنها یک اسباببازی نیست؛ بلکه نوعی نوستالژی و بخشی از فرهنگ تصویری آنهاست. وقتی روایتِ جنگ یا یک مسئله جدی با این فرم انتقال مییابد، مقاومت ذهنی مخاطب کاهش مییابد؛ یعنی پیش از آنکه گارد بگیرد، جذب فرم میشود. از سوی دیگر، فضای لِگویی سبب میشود مفاهیم سنگین، قابل فهمتر و انسانیتر منتقل شوند.
در جنگِ روایتها همواره کسی موفق است که بتواند پیام را ساده، سریع و اثرگذار منتقل کند و این قالب دقیقاً همین کار را انجام داد.
شما چند انیمیشن لگویی ساختید و بازخورد مخاطب غربی چطور بود؟
ما در آن بازه، بیش از ۲۰ انیمیشن لِگویی تولید کردیم که هر یک بر زاویههایی همچون مقاومت، جنایتهای جنگی و روایت انسانی ماجرا تمرکز داشتند.
حقیقت این است که بازخورد مخاطب غربی فراتر از انتظار بود و آنها بارها این موضوع را در رسانههایشان منتشر کردند. حتی در تولیدات دیگر دوستان ما با همین سبک لِگویی، بسیاری زیر محتواها کامنت میگذاشتند که این زاویه روایت را پیش از این ندیده بودند.
پر بازدیدترین انیمیشن شما کدام بود و ایدهاش از کجا آمد؟
یکی از پربازدیدترین کارهای ما اثری بود که بر تقابل روایت رسانهای غرب و واقعیت میدان در ارتباط با تنگه هرمز تمرکز داشت. ایده آن از همان فضای روز و حجم تحریفهایی که در رسانههای بینالمللی میدیدیم، شکل گرفت. احساس کردیم باید روایتی کوتاه، سریع و تصویری ساخته شود که این شکاف میان واقعیت و روایت رسمی را نشان دهد.
روند تولید نیز بدین شکل بود: نخست، تیم رصد ما اخبار و دادهها را جمعآوری کرد، سپس سناریو نوشته شد، پس از آن استوریبورد طراحی شد و در نهایت، تولید با ابزارهای هوش مصنوعی(AI) و اصلاح انسانی انجام گرفت.
برای توزیع تولیدات و رساندن آن به مخاطبان فارسیزبان و غیرفارسیزبان چه کارهایی انجام میدهید؟
برای توزیع محتوا، باید از یک شبکه چندلایه استفاده کنیم تا بتوانیم به طور مؤثر محتوای تولیدی را به مخاطب برسانیم. ما در بستر گروه آویژه در شبکههای اجتماعی مختلف مانند اینستاگرام، ایتا، روبیکا و تیکتاک فعالیت داریم و محتواهای خود را در این کانالها بارگذاری میکنیم. از طرفی با شبکه محدودی از بلاگرها در سطح خاورمیانه مانند بحرین، عراق و کویت در ارتباط هستیم و تولیداتمان را برای آنها ارسال میکنیم. برخی از این عزیزان به دلیل شرایط خاص کشوری مانند بحرین نتوانستند تولیدات را پخش کنند؛ زیرا یکی دو بار که پخش شد، بعضی از دوستان و همکاران ما که در کشورهای حاشیه خلیجفارس در انتشار محتوا یاریرسان بودند، به دلیل حساسیتهای سیاسی و فضای نظارتی، با محدودیتهایی مواجه شدند. متأسفانه شماری از دوستان ما در بحرین در بازداشت به سر میبرند و برخی دیگر که آزاد شدهاند، برای پیشگیری از تکرار چنین اتفاقاتی و جلوگیری از رصد شدن توسط مأموران بحرینی، فعلاً ارتباطی در فضای مجازی با ما ندارند. آنها ناچار شدهاند فعالیت رسانهای خود را محدودتر کنند یا با احتیاط بیشتری ادامه دهند؛ اما دوستان دیگرمان در کشور عراق و کشورهای دیگر، تولیدات را بازنشر میکردند. تولیداتی که برای ارگانها و مجموعهها بود نیز توسط همان ارگانها بازنشر میشد. بخش دیگری از تولیدات هم در رویدادهای خاص؛ بهویژه رویدادهای سطح استان تولید و در قالب این رویدادها، ما بهعنوان منتخب بخش ویژه یا رتبههای اول تا سوم معرفی میشدیم. همین امر سبب میشد آثار ما دوباره انتشار داده شوند. بازخوردهایی از بلاگرهای فلسطینی داشتم که در اینستاگرام پیام داده و از ما برای تولیداتی که داشتیم، تشکر میکردند.
بازخورد فلسطینیها مربوط به کدام تولیدات بود؟
بیشتر بازخوردهایی که از فلسطینیها گرفتیم، مربوط به تولیداتی بود که بر روایت مظلومیت کودکان شهید میناب و شباهت آنها با کودکان مظلوم غزه، مقاومت و واقعیتهای میدانی جنگ؛ بهویژه رهبر شهید ما تمرکز داشت.
نکته جالب برای ما این بود که بسیاری از آنها میگفتند: «شما چیزی را روایت میکنید که ما آن را زندگی میکنیم و این برای ما بسیار ارزشمند است». فلسطینیها احساس میکردند روایت ما تنها یک تحلیل بیرونی نیست؛ بلکه به تجربه زیسته آنها نزدیک است؛ و به نظر من این یکی از مهمترین موفقیتهای رسانهای ما بود.
روند تولید در استودیو شما از ایده تا اجرا به چه شکل است؟
ما در هر تولید بر اساس آنچه داریم، چیدمان میکنیم: ابتدا در مورد موضوع صحبت کرده و ایدهپردازی میکنیم. بر اساس مناسبت و اتفاق افتاده و نیاز رسانهای اجتماع، به گفتوگو مینشینیم. سپس سناریو و نقشه راه تولید و استوریبورد را تهیه میکنیم. پس از طرحواره روایی، تقسیم وظایف انجام میشود: عدهای کار تصویرسازی و عدهای کار تولید انیمیشن را انجام میدهند. پس از بررسی نهایی، بنده و مدیر تولید تیم وارد مرحله تدوین میشویم و تدوین انجام میگیرد. پس از ارسال دوباره برای من و تأیید، آن را به تیمها و ادمینهای شبکههای اجتماعی ارسال میکنیم تا با متنی مناسب، اثر را پخش و توزیع کنند.
بازخورد مخاطبان در مورد تولیدات شما چه بوده؟
بازخوردها اغلب بسیار مثبت و قابل توجه بوده که این موضوع انگیزه من و اعضای تیم را افزایش میداد تا با سرعت و دقت بیشتری به تولیدات بپردازیم. در بزنگاههای اجتماعی، وظیفه یک فرد رسانهای و یک شبکه رسانهای این است که محتوایی تولید کند که بازدیدهای بالا داشته باشد، وایرال شود و نقش اجتماعی-سیاسی خود را به درستی ایفا کند. حضور ما در رویدادهای مختلف موجب شد تولیداتمان با کیفیت بهتر و مقبولیت بالاتری حاصل شود. این موضوع سبب میشد سلیقه مخاطب با تولیدات ما همسو شود. همچنین برای ارگانها و مجموعههای فراوانی که تولید کردیم، پس از دریافت سفارش نخست، سفارش بعدی را به ما میدادند.
چالشهای مهم و اصلی تولیدات هوش مصنوعی چیست؟
نخست دسترسی نداشتن به اینترنت بینالملل و همچنین نبود دسترسی به کانفیگهایی (تنظیمات اتصال) که برای ورود به هر ابزار هوش مصنوعی لازم است. دومین چالش، سرعت تغییر ابزارهای هوش مصنوعی بود؛ در فاصله زمانی میان قطعی اینترنت و دسترسیهایی که به هر شکلی برای ما ایجاد شد، با تغییرات و چالشهایی در ابزارهای هوش مصنوعی مواجه شدیم. این ابزارها به شدت حساس شده بودند و به دلیل حساسیت بالا، خروجی محدودی میدادند. به همین خاطر مجبور بودیم برای رسیدن به خروجی مطلوب، بارها و بارها یک دستور را تکرار کنیم تا به خروجی مناسب برسیم. اینها چالشهایی بود که در تولید داشتیم و به مرور رفع شد.
زیر پوشش حمایت ارگان خاصی هستید؟
آویژه مدیا یک مجموعه کاملاً مستقل رسانهای است. ما از همه ارگانها دعوت داشتیم تا آویژه مدیا با نشان آنها پیش برود؛ با این حال تصمیم گرفتیم کاملاً به طور مستقل عمل کنیم. البته در کنار این استقلال، با نهادها و مجموعههای مختلف فرهنگی و رسانهای از اداره کل آموزش و پرورش گرفته تا سپاه امام رضا(ع)، حوزههای علمیه و بسیاری از مجموعههای دیگر همکاری بسیار گستردهای داریم.
بازار کار تولیدات هوش مصنوعی چگونه است و به علاقهمندان چه توصیهای دارید؟
یکی از سریعترین حوزههای رو به رشد در حال حاضر، بازار کار تولیدات محتوای هوش مصنوعی است. حتی در صدا و سیما هم تنوع تولیدات با هوش مصنوعی نسبت به سالهای گذشته تغییر کرده است. اگر جزو سازندگان قوی در این حوزه باشید، دستکم در تولید محتوای رسانهای فرصتهای زیادی برای همکاری با سازمانها و در نتیجه درآمدزایی دارید. کسانی که مهارت ترکیبی رسانه و هوش مصنوعی را دارند، خیلی سریع میتوانند وارد پروژههای حرفهای و درآمدزا به صورت تیمی و فردی شوند. در سالهای اخیر تیم ما آموزشهای مدونی دیده و توانسته به تولید مطلوبی برسد.
هر فردی که کمی نگاه رسانهای دارد و به تولید محتوا و دنیای رسانه علاقهمند است، میتواند وارد این حوزه شود. هیچ نیازی به تخصص خاص، مهارت زبان انگلیسی و دورههای سخت و پیچیده نیست؛ اما نخستین و مهمترین شرط برای هر فرد، خلاقیت و نگاه هنری است. علاقه به یادگیری، انگیزه، پشتکار و استمرار هم از دیگر عوامل کلیدی موفقیت در این مسیر هستند.
نظر شما