خرید کیف، کفش، لباس فرم، دفتر، مداد و خودکار دغدغه هر ساله بسیاری از والدین دانشآموزان است که بخشی از سبد هزینههای خانوادهها را تشکیل میدهد، سبدی که پر کردن آن، امسال دشوارتر از گذشته شده است.
در این میان، برخی دستاندرکاران از افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت عمده محصولات نوشتافزار نسبت به سال گذشته خبر داده و میگویند محصولات سلولزی مانند کاغذ، مقوا و دفتر، با دستکم ۱۰۰درصد رشد قیمت، بیشترین افزایش را به خود اختصاص دادهاند.
از دفتر ۳۶۰ هزار تومانی تا کاغذ با گرانی ۳۰۰ درصدی
مادر دو دانشآموز که سال گذشته برای خرید دفترهای فرزندانش حدود ۵میلیون تومان پرداخت کرده؛ میگوید امسال با وجود اینکه تعداد کمتری دفتر خریده، هزینهاش از ۱۲میلیون تومان گذشته است؛ بعد هم ادامه میدهد: قبلاً برای اینکه بچهها در طول سال کمبودی نداشته باشند، چند دفتر اضافه هم میخریدم، اما حالا ترجیح میدهم هر دفتر را فقط وقتی تهیه کنم که واقعاً نیاز باشد.
پدری هم میگوید قیمت کیفها نسبت به سال گذشته دستکم ۴۰ درصد افزایش یافته و با حقوق کارگری، خرید نوشتافزار ساده هم برایش دشوار شده است.
مادر یک دانشآموز ابتدایی هم با اشاره به افزایش قیمتها در بازار عنوان میکند فقط وسایل ضروری را خریده و از خرید دفترهای فانتزی موردعلاقه فرزندش صرفنظر کرده است.
بر اساس برخی گزارشهای میدانی، قیمت یک دفتر ۶۰برگ از حدود ۱۸۰هزار تومان در سال گذشته به ۳۶۰هزار تومان و قیمت برخی بستههای خودکار نیز از حدود ۱۰۰هزار تومان به ۱۵۰هزار تومان در سال جاری رسیده است، این در حالی است که برخی خانوادهها علاوه بر دفتر و خودکار، باید هزینه مداد، پاککن، تراش، مدادرنگی، جامدادی، کیف، قمقمه و ظرف غذا را نیز بپردازند.
بررسی برآوردهای منتشرشده از هزینههای بازار نیز نشان میدهد سبد متعارف نوشتافزار یک دانشآموز که در سال گذشته حدود ۳میلیون و ۸۰۰هزار تا ۴میلیون تومان هزینه داشت، امسال به حدود ۷میلیون و ۵۰۰هزار تا ۸میلیون تومان رسیده است؛ یعنی خانوادهها برای تهیه مجموعهای تقریباً مشابه از اقلام موردنیاز فرزندشان باید نزدیک به دو برابر سال گذشته هزینه کنند. البته این مبلغ بدون درنظرگرفتن هزینههایی مانند کیف، کفش و لباس فرم است و با اضافهشدن این اقلام، رقم نهایی خرید مدرسه بهمراتب بیشتر خواهد شد.
مهدی کلانتری، مدیرعامل مجمع نوشتافزار ایرانیاسلامی با بیان اینکه قیمت کاغذ در مقایسه با سال گذشته بیش از ۳۰۰درصد افزایش یافته، اظهار میکند: گرانی برخی اقلام نوشتافزار نیز از ۲۰۰درصد عبور کرده است؛ افزایشی که بهطور مستقیم هزینه تولید دفتر و محصولات کاغذی را بالا برده است.
کلانتری نوع کالا، مواد اولیه، برند و میزان وابستگی به واردات را از عوامل تعیینکننده قیمت میداند و اضافه میکند: محصولات داخلی افزایش قیمت کمتری داشتهاند، اما اقلام وارداتی یا کالاهای وابسته به مواد اولیه خارجی، رشد قیمت بیشتری را تجربه کردهاند.
گرانی یکساله در خرید یکروزه
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه صنف فروشندگان نوشتافزار و لوازم مهندسی تهران افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت نوشتافزار را تأیید میکند و به خبرنگار ما میگوید: ممکن است افزایش قیمت محصولات نوشتافزار در نگاه مردم تا حدی غیرمنطقی به نظر برسد؛ اما واقعیت این است خانوادهها معمولاً سالی یکبار و همزمان با بازگشایی مدارس، در شهریور نوشتافزار موردنیاز خود را خریداری میکنند.
مردم افزایش قیمت کالاهایی مانند لبنیات و دیگر اقلام مصرفی را بهصورت روزانه و تدریجی لمس میکنند، اما در حوزه نوشتافزار طی یک خرید سالانه با مجموع افزایش قیمتها مواجه میشوند؛ به همین دلیل فشار ناشی از گرانی این محصولات بیشتر احساس میشود و گلایه خانوادهها نیز قابلدرک است. با این حال، عوامل مؤثر بر افزایش قیمت نوشتافزار مشخص و قابلبررسی است و قیمتگذاری این محصولات تحت نظارت سازمان حمایت قرار دارد. محصولات وارداتی مستقیماً از افزایش نرخ ارز تأثیر میپذیرند و تولیدات داخلی نیز عموماً به مواد اولیه خارجی وابستهاند؛ بنابراین افزایش نرخ ارز هزینه تولید آنها را نیز بالا برده است. از طرفی قیمت مواد اولیه داخلی، ازجمله محصولات پتروشیمی، عامل دیگری در افزایش هزینه تولید محسوب میشود. بخش عمده کالاهایی که اکنون در بازار عرضه میشوند، در اواخر بهار و تابستان تولید شدهاند و مواد اولیه آنها در اردیبهشت و خرداد، همزمان با اوج قیمت محصولات پتروشیمی خریداری شده است. افزایش دستمزدها و تورم عمومی نیز هزینههای تولیدکنندگان را بالا برده است. براساس بررسیهای ما، تورم عمومی از شهریور سال گذشته تا شهریور امسال حدود ۸۰درصد بوده و تورم کالاها نیز از ۱۰۰درصد فراتر رفته است؛ بنابراین رشد قیمت نوشتافزار را نیز باید در چارچوب همین افزایش عمومی هزینهها و تورم موجود در کشور ارزیابی کرد.
مهر ۱۲ میلیونی با نوشتافزار فانتزی
گلستانی در پاسخ به این پرسش که قیمت یک سبد حداقلی نوشتافزار برای دانشآموز دبستانی امسال چقدر است و کدام اقلام بیشترین افزایش قیمت را داشتهاند، بیان میکند: اگر هزینه خرید کیف، قمقمه و ظرف غذا را جدا کنیم، تهیه یک سبد معقول و اقتصادی نوشتافزار برای دانشآموز دوره ابتدایی، بدون سهم قابلتوجه کالاهای فانتزی، ۲ تا ۵ میلیون تومان هزینه دارد. در صورت اضافهشدن اقلام فانتزی و لوکس، هزینه این سبد ممکن است تا حدود ۱۲میلیون تومان افزایش پیدا کند. بیشترین افزایش قیمت نیز مربوط به محصولات سلولزی، ازجمله کاغذ، مقوا و دفتر بوده است.
وی با اشاره به افزایش سهم محصولات ایرانی در بازار نوشتافزار اظهار میکند: ممکن است میزان تولید ما در برخی اقلام حتی کاهش پیدا کرده باشد، اما سهم تولیدات داخلی از بازار افزایش یافته است. این موضوع به آن معناست که سال گذشته، در تناسب میان تولیدات داخلی و کالاهای وارداتی، حدود ۶۰درصد بازار به تولید داخل اختصاص داشت و محصولات وارداتی نیز حدود ۴۰درصد بازار را در اختیار داشتند.
امسال دو عامل مهم و تأثیرگذار موجب تغییر این نسبت شده است. عامل نخست، محدودیتهایی بوده که در حوزه واردات وجود دارد و همین محدودیتها موجب کاهش چشمگیر محصولات وارداتی در بازار شده است. عامل دوم این است اساساً بهدلیل افت قدرت خرید مردم، بازار نوشتافزار کوچکتر شده است. ممکن است این بازار از نظر ارزش ریالی، بهدلیل افزایش قیمتها رشد کرده باشد، اما تعداد اقلامی که امسال مورد تقاضای مردم قرار میگیرد، در پی کاهش قدرت خرید خانوادهها کمتر شده است. بنابراین، افزایش سهم تولیدات داخلی در بازار به این دلیل اتفاق افتاده که بازار کوچکتر شده و حضور محصولات وارداتی نیز کاهش یافته است؛ اما این افزایش سهم الزاماً به معنای رشد میزان تولید داخلی نیست.
دولت سهم خود را برای تحصیل بپردازد
گلستانی درباره چشمانداز قیمت نوشتافزار خاطرنشان میکند: بهدلیل رکودی که در بازار وجود دارد، افزایش چشمگیری را در قیمتها پیشبینی نمیکنیم. بااینحال، وضعیت محصولات کاغذی متفاوت است. دفترهایی که امروز در فروشگاهها در اختیار مردم قرار دارند، با کاغذی تولید شدهاند که قیمت آن مربوط به چند ماه پیش است؛ به این معنا که مردم اکنون کالاهایی را خریداری میکنند که کاغذ مورد استفاده در تولید آنها، احتمالاً حدود سه ماه پیش تهیه شده است.
از آن زمان تاکنون، ممکن است قیمت کاغذ دو یا سه برابر افزایش یافته باشد. در نتیجه، همکاران ما با فروش دفتری که امروز در اختیار دارند، نهتنها سودی کسب نمیکنند، بلکه باید مبلغی نیز از سرمایه خود به درآمد حاصل از فروش اضافه کنند تا بتوانند همان میزان کاغذ موردنیاز برای تولید یا تأمین دوباره دفتر را بخرند.
وی با بیان اینکه برای کاهش فشار هزینهها بر خانوادهها، دو اقدام را در دستور کار قرار دادهایم، عنوان میکند: اقدام نخست، همکاری با مؤسسات خیریه بوده است. همکاران ما در حوزه تولید و همچنین عرضهکنندگان نوشتافزار، در مواردی که توانایی داشتهاند، محصولات خود را بهصورت رایگان در اختیار خیریهها قرار دادهاند و در مواردی که امکان ارائه رایگان کالا وجود نداشته، نوشتافزار را با حداقل قیمت به خیران عرضه کردهاند. این محصولات در قالب بستههای نوشتافزار میان دانشآموزان مناطق محروم توزیع شدهاند تا انشاءالله شاهد کاهش ترک تحصیل در میان دانشآموزان باشیم. اقدام دیگری که از سال گذشته آغاز کردهایم، پیگیری معافیت اقلام پرمصرف نوشتافزار از مالیات بر ارزش افزوده است. متأسفانه این پیگیری تاکنون به نتیجه نرسیده، درحالیکه امیدوار بودیم با اجرای آن بتوانیم قیمت این محصولات را حدود ۱۰درصد کاهش دهیم.
همانطور که خیران وظیفه خود را بهدرستی انجام میدهند، دولت نیز باید سهم و مسئولیت خود را بر عهده بگیرد و از طریق معافکردن اقلام پرمصرف نوشتافزار از مالیات بر ارزش افزوده، به کاهش هزینههای خانوادهها کمک کند. اجرای این معافیت، نخست میتواند قیمت محصولات را حدود ۱۰درصد کاهش دهد و دوم، باید از سوی دولت بهعنوان نوعی سرمایهگذاری بلندمدت در نظر گرفته شود. اگر امروز برای جلوگیری از کمسوادی و بیسوادی دانشآموزان کشور سرمایهگذاری نکنیم، ممکن است تا ۷۰ سال آینده ناچار باشیم پیامدها و هزینههای آن را در حوزههای اجتماعی، امنیتی و اقتصادی پرداخت کنیم.
نظر شما