راز انتظار در افق آدینه

ریحانه عامل‌نیک: جمعه در باور شیعی، پیوندی عمیقی با امید به فلاح و پایان رنج بشریت دارد؛ روزی که در آن دل‌های مشتاق با زمزمه ندبه و مرور روایات نورانی، جان خود را به هستی پیوند می‌زنند و حقیقت انتظار را نه به عنوان سکون، بلکه به مثابه پویاترین عمل مؤمنانه جست‌وجو می‌کنند. در ادامه مروری بر حدیث روشنگری از ائمه اطهار(ع) داریم.

آدینه؛ تلاقی خاطره و آرمان است

در تقویم معنوی اسلام، جمعه برترین و پرنورترین روز هفته به شمار می‌رود. این روز بیش از آنکه نمادی از فراغت تن باشد، فرصتی برای رسیدگی به جان و بازخوانی پیوند میان انسان و حقیقت هستی است. در میان تمام آموزه‌ها و آیین‌هایی که برای این روز نقل شده، آنچه روح جمعه را شکل می‌دهد و آن را از سایر ایام متفاوت می‌کند، حقیقت انتظار ظهور است.

آدینه، نقطه‌ای است که گذشته، حال و آینده مؤمن در آن گره می‌خورد. در دعای ندبه انسان، تاریخ پیامبران و رنج‌های پاکان را مرور می‌کند تا در نهایت به حضرت موعود برسد؛ امامی که جهان تشنه عدالت، آمدنش را به انتظار نشسته است. جمعه روزی است که مؤمنان در سراشیبی زمان، چشم می‌دوزند تا نشانه‌ای از پایان تاریکی‌ها و طلوع خورشید ولایت را نظاره‌گر باشند.

انتظار؛ پویایی روح و برترین کردار است

بنا به منابع روایی نگاه دین به مسئله انتظار، هرگز سکوت، انفعال یا تسلیم در برابر مشکلات نیست. انتظار، حرکتی مستمر، هوشیاری دائمی و کوششی برای مهیا ساختن زمینه‌های عدالت و فضیلت در متن جامعه است. ارزش و جایگاه والای این حالت روحی و عملی در کلام پیامبر اعظم (ص) با بیانی عمیق و شگفت‌آور ترسیم شده است.

امام هشتم (ع) به نقل از پیامبر(ص) فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: برترین اعمال امّت من انتظار فرج از خدای عزوجل می باشد.» [بحارالأنوار، ج 52، ص 122.]

تعبیر افضل اعمال نشان می‌دهد که انتظار فرج، مقوله‌ای صرفاً ذهنی و آرزواندیشانه نیست، بلکه در شمار فعل و عمل جای دارد؛ عملی که به واسطه امیدبخشی، جهت‌دهی به زندگی فردی و اجتماعی، و بازداشتن جامعه از یأس، بر تارک همه حسنات می‌نشیند. کسی که چشم‌به‌راه موعود است، پیش از هر چیز رفتارش را با معیارهای دولت حق تراز می‌کند و در ساختن دنیایی پاک‌تر، نقشی اثرگذار بر عهده می‌گیرد.

غروب جمعه در امتداد امید

با گذر ساعات آدینه و فرارسیدن غروب، حسی از دلتنگی عارفانه بر روان مشتاقان سایه می‌افکند؛ گویی افق در سایه‌روشن غروب، یادآور روزی دیگر از غیبت یار است. اما این اندوه، هرگز از جنس ناامیدی نیست. انتظار حقیقی، انسان را به ایستادگی، امیدواری و اصلاح مداوم خویش دعوت می‌کند.

جمعه پایان نمی‌یابد، مگر با تجدید عهدی قلبی برای آغاز هفته‌ای تازه با رویکردی نیک و امیدی دوباره به طلوع خورشید. حقیقت آدینه، زنده‌نگه‌داشتن باوری است که نوید می‌دهد بنا به وعده خدای متعال ستم پایدار نخواهد ماند و زمین سرانجام وارث صالحان خواهد شد.