به گزارش گروه فرهنگی قدس، دهمین جشنواره ملی اسباب‌بازی این ایام در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، واقع در خیابان حجاب تهران آخرین روزهای برگزاری خود را پشت سر می‌گذارد. جشنواره‌ای با بازار فروش و نمایشگاهی از بخش‌های متنوع و اسباب‌بازی‌های فراوان که با استقبال زیاد بچه‌ها و خانواده‌هایشان روبرو شده است. این جشنواره با شعار «بازی، حالِ خوش زندگی» شامل بخش‌های متنوعی از جمله بازار فروش اسباب‌بازی‌های ساخت ایران، برگزاری نشست‌های علمی و نمایشگاه عروسک و یک بخش جذاب دیگر با عنوان بخش ترویجی بازی و اسباب‌بازی است که از ۱۰ دی‌ کار خود را آغاز کرده و به دلیل استقبال زیاد از آن تا پایان دی ‌ماه تمدید شد.

این جشنواره با هدف حمایت از کالاهای تولید داخل، کمک به برقراری ارتباطی هدفمند میان طراحان، تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و دیگر فعالان حوزه بازی و اسباب‌بازی، ساماندهی صنعت اسباب‌بازی و فراهم‌ کردن زمینه طراحی و استقرار نظام نوآوری با همراهی انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی، شورای نظارت بر اسباب‌بازی، ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی، شهرداری تهران و دانشگاه سوره در حال برگزاری است.

در بخش بازار فروش جشنواره ملی اسباب‌بازی بیش از ۲هزار و ۷۰۰ محصول در حوزه سرگرمی و اسباب‌بازی از سوی بیش از ۱۴۰ تولیدکننده ایرانی عرضه شده و حدود ۲۰ اسباب‌بازی در گروه‌های مختلف از تولیدات اداره‌ کل سرگرمی‌های سازنده و بازی‌های رایانه‌ای کانون در بازار فروش این جشنواره در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

آیین‌های ایرانی که به بازی تبدیل شدند

یکی از ویژگی‌های مهم این جشنواره، تنوع اسباب‌بازی‌ها برای رده‌های سنی مختلف با بهره‌گیری از طراحی خلاقانه، تنوع رنگ و جذابیت بصری است. از سویی دیگر بهره‌گیری از فرهنگ بومی و آشنایی با رسم و رسومات اقوام مختلف، آیین‌های ایرانی و فرهنگ اقوام در ساخت بازی‌هاست که آن‌ها را به نمونه‌ای منحصر به فرد تبدیل کرده است. به طور مثال سرگرمی کارتی «ریسه» یکی از این بازی‌هاست که طراحی آن الهام گرفته از آیین‌های سنتی، آداب و رسوم، چراغانی جشن‌ها و مناسبت‌های شاد ایرانی است. همچنین پرداختن به محیط زیست ایران در قالب‌ بازی‌های فکری و چالشی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی است که در طراحی و ساخت بازی‌ها مورد توجه قرار گرفته است. سرگرمی رومیزی «محیط‌بان شو» یک نمونه از این بازی‌هاست که برای آشنایی کودکان با زیست‌بوم ایران و انواع حیوانات در خطر انقراض طراحی شده یا بازی دیگری به نام «لیپار» که درباره نجات بچه لاکپشت دریایی در ساحل لیپار است و کودکان و نوجوانان را با مناطق کمتر شناخته شده از این سرزمین آشنا می‌کند.

و اما پرورش مهارت‌های فکری و ذهنی و همچنین چالش حل مسئله از دیگر نکاتی است که در برخی بازی‌ها مورد توجه قرار گرفته است. بازی فکری «دوز سه‌بعدی»، سرگرمی «همه چیز با اتصالات ساده»، «به دست» و «سازه هندسی» از جمله این سرگرمی‌های ساختنی هستند که به تقویت مهارت‌های فکری و حرکتی بچه‌ها کمک می‌کنند.

یکی دیگر از بخش‌های جذاب جشنواره اسباب بازی، بخش ترویجی است. در این قسمت از جشنواره بچه‌ها می‌توانند در کنار بچه‌های دیگر با بازی‌ها و سرگرمی‌هایی که در این بخش قرار داده شده، وقت خود را بگذرانند و یک بازی تعاملی و جمعی از سرگرمی‌های دونفره یا گروهی را تجربه کنند. یک بخش دیگر این جشنواره نیز به نمایشگاهی از عروسک‌های بومی و محلی با عنوان «عروسک، بازی، فرهنگ» اختصاص دارد که تعداد زیادی از عروسک‌های مناطق مختلف ایران را در خود جای داده و برای آن‌ها که به فرهنگ بومی و عروسک‌های قدیمی هر خطه و منطقه علاقه‌مندند، یک فرصت بازدید دیدنی و جذاب را فراهم کرده است.

جشنواره‌ای شلوغ و پرهیاهو

هر چه جشنواره به روزهای میانی برپایی خود نزدیک شد استقبال از آن نیز افزایش یافت، به خصوص هفته گذشته و روزهای پایانی هفته و با توجه به تعطیلی شنبه، جشنواره اسباب بازی میزبان جمع قابل توجهی از بازدیدکنندگان بود. محبوبه اسدی از بازدیدکنندگان که همراه دو فرزند خود به نمایشگاه آمده درباره تجربه‌اش از حضور در این رویداد این طور می‌گوید: به نظرم امسال جشنواره از سال گذشته هم شلوغ‌تر است و تعطیلات هم سبب شده فرصت بیشتری در اختیار خانواده‌ها قرار بگیرد و از نمایشگاه بازدید کنند اما از طرفی این شلوغی بیش از حد، برای بچه‌ها خسته‌کننده است و نمی‌توانند با دقت و تمرکز اسباب‌بازی‌های مورد علاقه‌شان را انتخاب کنند. ضمن اینکه شلوغی در بخش ترویجی جشنواره هم گاهی امکان بازی کردن راحت بچه‌ها را از بین می‌برد، اما مربیانی که در این بخش همراه بچه‌ها هستند آن‌ها را به خوبی راهنمایی می‌کنند و کنارشان هستند.

خانواده دیگری که فرزندان نوجوانشان را در بخش‌های مختلف این نمایشگاه همراهی می‌کنند درباره تجربه خود از گشت و گذار در میان اسباب بازی‌ها می‌گویند: تنوع بازی‌ها و سرگرمی‌ها خیلی خوب است و بچه‌های ما که رده‌های سنی مختلف از کودک تا نوجوان هستند توانستند بازی‌های مناسب خودشان را پیدا کنند. علاوه بر این قیمت‌ها هم نسبت به فروشگاه‌های بیرون معقول‌تر و منصفانه‌تر است و موجب می‌شود با توجه به شرایط اقتصادی فعلی دست ما برای خریدهای بیشتر باز باشد.

و یک بازدیدکننده دیگر نیز به کیفیت متریال اسباب بازی‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: تلاش‌ بسیاری برای برگزاری این رویداد شده اما متأسفانه برخی از اسباب‌بازی‌ها از کیفیت لازم برخوردار نیستند. طراحی‌ها بیش از حد ساده و ابتدایی است در حالی که می‌توان در ساخت آن‌ها خلاقیت بیشتری به خرج داد. از طرف دیگر مواد اولیه برخی از این محصولات هم کیفیت زیادی ندارند.

از اسباب‌بازی‌ها الهام می‌گیرم و خودم آن‌ها را در خانه می‌سازم

اما یکی از صحنه‌های جالب در نمایشگاه، ذوق و هیجان پدر و مادرهایی است که کنار فرزندانشان در انتخاب بازی‌ها مشارکت می‌کنند و به بچه‌ها پیشنهاد می‌کنند کدام بازی‌ها جذاب‌ترند تا آن‌ها را انتخاب کنند. در میان این خانواده‌ها، مادر جوانی که همراه پسرش به انتخاب سرگرمی و اسباب بازی مشغول است، با دقت اسباب بازی‌ها را بررسی می‌کند. او درباره انگیزه‌اش از این کار می‌گوید: راستش من از این بازی‌ها الهام می‌گیرم و گاهی اوقات از وسایل دورریختنی و بدون استفاده‌ای که در منزل داریم برای پسرم اسباب بازی درست می‌کنم. حتی خودم خیلی از بازی‌های ساده‌ای که اینجا می‌بینم را هم قبلاً با همین وسایل درست کرده‌ام. گاهی من و پسرم با هم این اسباب بازی‌ها را درست می‌کنیم و این کار خلاقیت او و حتی من را هم شکوفا می‌کند.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به قیمت اسباب‌بازی‌ها اشاره می‌کند و با گلایه از گران بودن برخی از آن‌ها اظهار می‌کند: برخلاف تصور من قیمت‌ها خیلی پایین نبودند و اغلب بازی‌های فکری حتی آن‌ها که بسیار ساده هستند هم از ۲۰۰ هزار تومان شروع می‌شوند و تا یک و نیم میلیون هم می‎رسند. علاوه بر این تخفیفی هم روی کالاها داده نشده و قیمت‌ها مقطوع هستند در حالی که ما انتظار داریم وقتی در یک رویداد بزرگ هستیم و نمایشگاهی برقرار است طرح‌های تشویقی و تخفیف هم روی اسباب‌بازی‌ها باشد.

اما لیلا بابایی، دبیر دهمین جشنواره اسباب‌بازی در پاسخ به انتقادهایی که برخی بازیدکنندگان درباره کیفیت اسباب‌بازی‌ها دارند، با تأکید بر اینکه کیفیت محصولات هر دوره نسبت به دوره قبل افزایش قابل توجهی دارد، یادآور می‌شود: این کیفیت به ویژه در محصولات پارچه‌ای که شامل تولیدات صنعتی و تولیدات کارگاهی ـ خانگی می‌شود بسیار بالاست و حتی کیفیت محصولات صنعتی این دوره آن قدر بالاست که تولیدکننده می‌گوید یکی از موانع فروشش در بازار این است که خریدار باور نمی‌کند این محصول ایرانی باشد و حتی اگر برچسب ساخت ایران را روی کالا نزنیم می‌توانیم آن را راحت‌تر بفروشیم.

افزایش کیفیت کالاها نسبت به دوره‌های گذشته

دبیر جشنواره ادامه می‌دهد: در مورد محصولات پلاستیکی و پلیمری نیز با کیفیت بالایی روبه‌رو هستیم اما متأسفانه گاهی ناآگاهی موجب نقد می‌شود. اگر شما نمونه خارجی یک محصول را با نمونه داخلی مقایسه کنید این کمبود کیفیت را نمی‌بینید و در این دوره هم بسیاری از محصولات کیفیت خوبی دارند و به دلیل اینکه چند دوره است که این نمایشگاه به صورت یک فروشگاه بزرگ برگزار می‌شود مقایسه کیفیت کالاها برای ما کاملاً مشهود و ملموس است.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در واکنش به استقبال از بخش ترویجی و امکان استمرار آن در فضایی خارج از جشنواره می‌گوید: یکی از مهم‌ترین اهداف نمایشگاه توسعه و ترویج بازی و سرگرمی است. ما در بخش ترویجی تلاش می‌کنیم همین اتفاق را رقم بزنیم. همان طور که می‌دانید بازی ظرفیت‌های مختلفی دارد؛ پیوند بین نسلی ایجاد و مهارت‌های شناختی و روان‌شناختی را تقویت می‌کند و به نوعی تمرین زندگی است. ما به عنوان مروج این حوزه در کانون به گسترش این کار مشتاقیم اما تأمین فضای دائمی برای چنین اتفاقی نیاز به سرمایه دارد و می‌طلبد دستگاه‌های دیگر هم به کمک بیایند. مثلاً شهرداری فضاهایی دارد که می‌تواند برای این کار اختصاص دهد. تخصص مهم کانون کار با کودک و پرداختن به حوزه بازی به شکل صحیح است اما باید نهادهای دیگر هم ورود کنند تا به صورت مشارکتی به نتیجه برسیم، در غیر این صورت در توان کانون نیست که چنین رویدادی را به صورت دائمی و رایگان برپا کند.

تمرکززدایی جشنواره اسباب‌بازی از تهران

بابایی در پایان به اهمیت تمرکززدایی جشنواره اسباب‌بازی از تهران اشاره می‌کند و می‌گوید: این جریان به صورت خودجوش از استان خراسان شمالی شروع شد، با آذربایجان غربی ادامه پیدا کرد و به استان مرکزی رفت. پس از اتمام برگزاری نهمین دوره جشنواره خود را مکلف دانستیم این جریان را در استان‌ها هم جاری کنیم. البته بسیار کار سختی است و تلاش می‌کنیم شرایط را به ویژه در استان‌های کم برخوردار مهیا کنیم تا اشل استانی جشنواره را اجرا کنیم و می‌دانیم بسیار هم مورد استقبال قرار می‌گیرد. تجربه برپایی در آذربایجان غربی نشان داد با توجه به اینکه توان خرید مردم از تهران کمتر است اما استقبال بسیار خوب بود.

در پایان این گزارش باید به این نکته اشاره کنیم که دهمین جشنواره اسباب‌بازی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روزهای شلوغ و پرهیاهویی را می‌گذراند و امکانی فراهم کرده تا بچه‌ها در کنار خانواده‌هایشان بتوانند لحظاتی را به بازی و سرگرمی با هم‌سالان و دوستانشان بگذرانند و تجربیات مشترکی کسب کنند. تعطیلی مدارس در هفته گذشته هم فرصت را در اختیار دانش‌آموزان و خانواده‌ها قرار داد تا از نمایشگاه بازدید کنند و چقدر اتفاق خوبی خواهد بود که همه استان‌ها به ویژه استان‌های محروم نیز از این امکان برخوردار شوند و کودکان در همه جای ایران بتوانند لحظات شیرینی را با دوستان و هم‌سالان خود و در فضایی پر از اسباب بازی‌های متنوع و سرگرمی‎های مختلف تجربه کنند.