افزون بر دو هفته است که ارز نهادههای دامی برداشته شده و این اقدام خواه ناخواه بر فرایند زنجیره تولیدات دامی و خوراکی تأثیراتی داشته است. از طرفی سامانه بازارگاه نیز به عنوان سامانه مرجع خرید نهاده برای فعالان این حوزه، امکانات و محدودیتهایی داشت که با وجود حذف ارز نهاده، در این محدودیتها نیز تغییراتی ایجاد شد که در گفتوگو با فعالان بخش خصوصی و مسئولان حوزه دام، این موارد را بررسی میکنیم.
رئیس اتحادیه دامداران خراسان رضوی با اشاره به اینکه عرضه نهاده از سوی شرکتها در سامانه بازارگاه در حال انجام است، در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: محدودیتهای گذشته تقریباً برداشته شدهاند، به جز سهمیههایی که برای انواع مختلف فعالیت حوزه دام وجود داشته و با صحبتهایی که چند روز پیش با وزارتخانه داشتیم، اعلام کردند به زودی این محدودیتها نیز حذف خواهند شد.
محدودیت خرید دامدار سبک از سامانه رفع شده است
مجید مهدوی با بیان اینکه در حال حاضر نهادههای جو و ذرت ۴۱تا ۴۳ هزار تومان و سویا نیز ۶۷ تا ۷۰هزار تومان قیمتگذاری میشود، میافزاید: تا پیش از این، اولویت فروش، تأمین نهاده گاوداران شیر صنعتی بود و دامدار سبک با وجود داشتن سهمیه، به سختی میتوانست از سامانه خرید کند؛ ولی در حال حاضر محدودیت بخش نوع فعالیت که مربوط به همین موضوع بود، برداشته شده و دامداران میتوانند به راحتی خرید کنند.
به گفته وی، وزارتخانه به منظور مدیریت تأمین نهاده در بازار در زمان کمبود، برای هر خریدار سهمیههایی را قرار داده و به ازای هر رأس دام، دامداران اجازه خرید مقدار مشخصی از نهادهها را دارند. این سهمیهها با حذف ارز ترجیحی منطقی نیست؛ زیرا حجم تعیین شده برای دامداران کمتر از نیاز واقعی آنهاست و ناچار به خرید سهمیه اضافی هستند. به عنوان مثال، اگر یک دامدار در دوره پروار به طور میانگین روزی یک کیلو کنسانتره یا نهاده متراکم نیاز داشته باشد؛ اما سامانه تنها روزی ۳۰۰ گرم شارژ کند، او با کمبود ۷۰۰گرمی مواجه خواهد شد.
رئیس اتحادیه دامداران خراسان رضوی با بیان اینکه مشکل اصلی فعلی، تأمین نقدینگی واحدهای کوچک دامداری برای خرید نهاده است، ادامه میدهد: دولت قول داده تسهیلاتی را برای واحدهای تولیدی فراهم کند؛ اما عمده نگرانی دامداران کوچک، احتمال تأمین نشدن وثایق لازم تعیین شده از سوی بانکهاست که باید راهکارهایی را برای تسهیل در این حوزه در نظر گرفت؛ از جمله اینکه دامداران به صورت زنجیرهای بتوانند یکدیگر را ضمانت کنند یا دولت تسهیلات را به اتحادیهها و تشکلها بدهد تا آنها در اختیار دامداران قرار دهند. یک راهکار دیگر نیز میتواند این باشد که دولت با عنوان سرمایه در گردش، تسهیلات را در اختیار شرکت پشتیبانی امور دام بگذارد و این شرکت مکلف شود نهاده مدتدار را در شرایطی مناسبتر از شرایط بانکها در اختیار واحدهای خُرد حوزه دام و طیور که در تأمین وثایق خود برای بانکها مشکل دارند، قرار بدهد.
هنوز ساز و کار تخصیص سرمایه در گردش واحدهای دامی مشخص نشده است
برای اطلاع از اینکه تکلیف سرمایه در گردش واحدهای خرد دامی به کجا رسید، به سراغ سخنگوی کمیسیون صنایع و نماینده مردم نیشابور در مجلس رفتیم. محمد رستمی با اشاره به جلسه با وزیر جهاد در پاسخ به این پرسش که دو هفته از زمان حذف ارز نهادهها گذشته، آیا حمایتی از این واحدها صورت گرفته است، اظهار میکند: هنوز زمان دقیق اختصاص سرمایه در گردش برای این واحدها اعلام نشده است. یکی از موضوعاتی که ما در جلسه مطرح کردیم، همین مسئله تغییرات نرخ ارز و تأثیر آن بر قیمت مواد اولیه بود و اینکه واحدهای تولیدی؛ بهویژه در حوزه کشاورزی و دامپروری، سرمایه در گردش کافی برای تهیه این مواد اولیه را ندارند که اعلام کردند وزارتخانه نیز به این موضوع توجه داشته و ۷۰۰همت برای این منظور تخصیص دادهاند؛ اما هنوز ساز و کار آن مشخص نیست. در نشستی با مسئولان در وزارت اقتصاد و بانکها باید یک ساز و کار مناسب برای تأمین سرمایه در گردش واحدهای صنعتی و تولیدی تعریف کنند که کمی زمانبر است. انتقادی که در جلسه مطرح شد، این بود که باید زودتر این موضوع را در نظر میگرفتند و ساز و کار را همزمان با اجرای طرح معرفی میکردند تا واحدهای کوچک بتوانند سرمایه در گردش را دریافت کنند. تأخیر در این زمینه ممکن است موجب خسارت و از بین رفتن این واحدها شود.
وی درباره وضعیت فراوانی نهاده در بازار نیز میافزاید: با توجه به حذف ارز ترجیحی، اعلام شده که دامپروریها میتوانند از طریق بازارگاه نهاده مورد نیاز خود را تهیه کنند و مشکلی وجود ندارد؛ اما واقعیت در کف میدان این است که تهیه نهاده برای دامداریها دشوار است. از دامپرورانی که با ما تماس میگیرند، میشنویم که میگویند اگر چه به ما عنوان شده از بازارگاه تهیه کنیم؛ اما موجودی کافی در بازارگاه نیست و متأسفانه این ناهماهنگی، ضربه بزرگی به واحدهای تولیدی میزند.
نمیتوانیم به عقب برگردیم
سخنگوی کمیسیون صنایع درباره منطقی بودن یا نبودن وجود سهمیه در سامانه پس از حذف ارز نهادهها نیز بیان میکند: هنوز بسیاری از دامداران دنبال این هستند که سهمیه خود را از بازارگاه تهیه کنند؛ زیرا قیمت نهادهها در بازار آزاد کمی متفاوت از قیمت بازارگاه است. البته این یک اشکال جدی بوده که اکنون وجود دارد. در مورد اینکه میشد این طرح با تدبیر و تأمل بیشتری به اجرا برسد و بیشک نتایج بهتری داشته باشد و اجرای عجولانه آن تبعاتی دارد، حرفی نیست؛ اما الان چارهای نداریم و نمیتوانیم به عقب برگردیم. دستگاههای دولتی و وزارتخانهها در حال اجرای طرح هستند و ما نیز باید بر فرایند نظارت داشته باشیم.
فروش ۱۰۰هزار تُن نهاده در سامانه بازارگاه خراسان رضوی از زمان برداشته شدن ارز ترجیحی
با این حال علیاکبر قارزی، مدیر توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی نیز در گفتوگو با طوس معتقد است از ابتدای آزادسازی ارز ترجیحی نزدیک به ۱۰۰ هزار تن انواع نهادههای دامی در سامانه خریداری شده و خرید به خوبی در حال انجام است و محدودیتی در تأمین نیز وجود ندارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی هم در گفتوگو با خبرنگار ما از تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی؛ به ویژه مرغداریها از طریق «سامانه پالیز» یا مراجعه حضوری به بانک کشاورزی خبر داده و میگوید: پس از نامنویسی، بانک از آنها ضمانتنامههایی را درخواست میکند و بعد از تأمین این ضمانتها، اعتبار خرید نهاده به آنها تعلق میگیرد. این اعتبار به صورت پول نقد نیست؛ بلکه به شکل اعتبار خرید نهاده در سامانه بازارگاه به آنها ارائه میشود. در واقع کیف پولی برای خرید نهادهها به مدت سه ماه شارژ خواهد شد.
ففعلاً مرغدار نهاده اعتباری میگیرد؛ ولی دامدار سبک و سنگین، نه
مجید جعفری ادامه میدهد: این فرایند در حال حاضر برای مرغداران به خوبی پیش میرود؛ اما برای دامداران سبک و سنگین که مدت زمان بیشتری را در راستای تولید نیاز دارند، شرایط متفاوت است. دامداران میتوانند از سامانه بازارگاه نهادههای مدتدار تهیه کنند. این نهادهها بسته به مدت زمان بازپرداخت، قیمتهای متفاوتی دارند و معمولاً گرانتر از نهادههای فوری هستند.
وی با اشاره به تولید قراردادی به عنوان یکی دیگر از روشهای حمایت از مرغداران بیان میکند: در این روش، دولت نهادههایی را به مرغداران ارائه میدهد و پس از تولید و بستهبندی، از آنها خریداری میکند که این کار توسط اداره کل پشتیبانی امور دام انجام میشود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی در مورد نگرانی از تأمین وثایق برای واحدهای خرد مرغ و دام نیز میگوید: واحدهای خرد باید از طریق پیوستن به زنجیره تولید واحدهای بزرگتر تأمین نقدینگی و نهاده داشته باشند و طبق قراردادی برای این زنجیرههای بزرگتر، تولید کنند که البته این اتفاق هنوز برای واحدهای دام سبک راهاندازی نشده و به زودی رقم خواهد خورد.
جعفری درباره اینکه چه مقدار از سرمایه در گردش ۷۰۰ میلیارد تومانی سهم خراسان رضوی است، بیان میکند: هر استان بر اساس تعداد مرغداران و دامداران و درخواستهایشان سهمی از این اعتبار را دریافت میکند. هنوز تاریخ مشخصی برای تخصیص این اعتبار تعیین نشده و تا زمانی که اعتبار موجود باشد، این روند ادامه خواهد داشت. پس از اتمام اعتبار ممکن است بعد از سه ماه دوباره شارژ شود.
وی ادامه میدهد: این اعتبار به عنوان سرمایه در گردش و نقدینگی برای واحدهای تولیدی در نظر گرفته شده و هدف آن جلوگیری از ایجاد تورم ناشی از تزریق پول نقد به بازار است.
تأثیر جراحی
حذف ارز ترجیحی از جمله جراحیهایی بود که کمتر از یک ماه در بازار ایران اتفاق افتاده و به نظر میرسد دولت برای رفع تبعات ناشی از آن، هنوز در حال آزمون و خطاست و به گمان کارشناسان باید کمی پیش از این اقدام، تمام جوانب کار را برای سرمایه در گردش و تأمین نقدینگی واحدهای خرد در نظر میگرفت. با این حال، این اقدام در کنار جراحتهایی که ایجاد کرده، فوایدی از جمله کوتاه شدن دست رانتخواران و مداخلات دولتی در قیمتگذاری را نیز به دنبال دارد که پس از این، تأثیراتش را در بازار نشان خواهد داد.
نظر شما