زندهیاد حسین مکی، در جلد ششم کتاب «تاریخ بیستساله ایران» به خاطرهای درباره چگونگی رفع اختلافات مرزی میان ایران و ترکیه در دوره رضاخان، از زبان سرلشکر «حسن ارفع» میپردازد که جالب و قابل تأمل است. «ارفع» یکی از نظامیان تحصیلکرده و عالیرتبه دوران پهلوی اول و از افراد مورد اعتماد رضاشاه بود. «مکی» از قول «ارفع» مینویسد: «من عضو هیئت تحدید حدود و حل اختلافات [بین ایران و ترکیه] بودم. یک روز که من و یک سرهنگ ترک، بر سر موضوعی مورد اختلاف، با حرارت بسیار بحث میکردیم، وی به من گفت: ما ترکها به نظر اعلیحضرت اطمینان و اعتقاد کامل داریم؛ سرهنگ ارفع پروندهها و نقشهها را به حضور ایشان ببرد؛ هر چه فرمودند ما قبول داریم. من نقشهها و کاغذها را جمع کردم و یک راست به کاخ سلطنتی رفتم... چند دقیقه بعد شاهنشاه وارد شدند، در حالی که من نقشهها را روی میز پهن کرده بودم، فرمودند: موضوع چیست؟ من شروع کردم به توضیح دادن که فلان تپه چنین است؛ فلان منطقه چنان است؛ آنجا سخت مورد نیاز ماست و از این حرفها... با کمال تعجب دیدم اعلیحضرت چیزی نمیفرمایند. وقتی سرم را بلند کردم، دیدم شاه با حالت مخصوصی به من نگاه میکند؛ گویی به حرفهایم چندان توجهی ندارد... فرمودند: معلوم است منظور مرا نفهمیدی؟... منظور این تپه و آن تپه نیست. منظور من این است که دودستگی و جدایی که بین ایران و ترکیه از چند صد سال [قبل] وجود دارد و همیشه به زیان هر دو کشور و به سود دشمنان مشترک ما بوده است، از میان برود. مهم نیست که این تپه از آن که باشد، آنچه مهم است این است که ما با هم دوست باشیم[!] من شرمنده شدم و کاغذها و نقشهها را جمع کردم و به وزارت خارجه که محل تشکیل هیئت بود برگشتم. همه منتظر من بودند. تا وارد شدم، پرسیدند: اعلیحضرت چه فرمودند؟ گفتم: فرمودند ما دوست هستیم[!] این موضوعات در کار نیست[!] تقسیم کنید؛ این طرف تپه که رو به قطور است و اهمیت کمتری دارد، مال ما باشد و آن طرف، مال ترکها. این واقعاً درس بزرگی بود برای من و دریافتم که شاه تا چه اندازه نظربلند، باگذشت و خواهان دوستی و صلح و صفا هستند و حتی برای این موضوع، حاضرند از خاک مملکت هم چشم بپوشند[!]».
۱۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۱:۳۵
کد مطلب: ۱۱۲۸۲۲۶
زندهیاد حسین مکی، در جلد ششم کتاب «تاریخ بیستساله ایران» به خاطرهای درباره چگونگی رفع اختلافات مرزی میان ایران و ترکیه در دوره رضاخان، از زبان سرلشکر «حسن ارفع» میپردازد که جالب و قابل تأمل است.
زمان مطالعه: ۱ دقیقه
منبع: روزنامه قدس




نظر شما