بهگزارش قدس آنلاین، نخستین روز از نشست دوروزه سران سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) روز گذشته به میزبانی ترکیه برگزار شد. این نشست در حالی آغاز شده که ترامپ بهتازگی در جنگ تجاوزکارانه علیه ایران شکست خورده و در آستانه شکستی دیگر در انتخابات میاندورهای مجلس آمریکاست، روسیه حملات خود را به اوکراین افزایش داده است و کشورهای اروپایی بیشتر از هر زمان دیگری به ایالات متحده بیاعتماد شدهاند. حالا میتوان گفت تنشهای ژئوپلیتیک در اروپا و خاورمیانه به اوج خود پس از جنگ جهانی دوم رسیده است.
همزمان دستور کار اصلی نشست ناتو تقویت دفاع جمعی، افزایش بودجههای نظامی، حمایت از اوکراین و بررسی روابط با ترکیه بوده است.ناتو در روز اول نشست تلاش کرد نشان دهد در برابر کاهش احتمالی تعهدات آمریکا، خود را برای دفاع مستقلتر آماده میکند. مارک روته، دبیرکل ناتو در سخنان افتتاحیه بر ضرورت انقلاب در صنعت دفاع تأکید کرد و هشدار داد زمان برای اقدام محدود است. نشست با رونمایی از قراردادهای بزرگ تسلیحاتی همراه بود که هدف آن جلب رضایت ترامپ و کاهش انتقادهای او از هزینههای ناتو بود.
علاوه بر این، بحث بازگشت ترکیه به برنامه جنگنده اف-۳۵ یکی از نقاط کلیدی بود که میتواند روابط آنکارا با غرب را بهبود بخشد. در حالی که حمله اخیر روسیه به اطراف کییف با ۲۸ کشته، حساسیت موضوع را بیشتر نشان میداد، رهبران ناتو متعهد شدند ۷۰ میلیارد یورو کمک جدید به اوکراین اختصاص دهند. این اجلاس در فضایی از نگرانی درباره سیاستهای ترامپ برگزار شد که بارها تهدید به کاهش حضور نظامی آمریکا در اروپا کرده است.
مانورهای دفاعی در مرزهای شرقی
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی در شرایطی حساس قرار گرفته و آمریکا تحت رهبری دونالد ترامپ در حال کاهش تعهدات دفاعی خود در اروپاست. این عقبنشینی، ناتو را وادار کرده راهکارهایی برای دفاع مستقلتر از اروپای شرقی بیابد، در حالی که تهدید روسیه همچنان جدی باقی مانده است. در آستانه این نشست اکونومیست در گزارشی به مانورهای اخیر در لیتوانی اشاره کرده که تیپ زرهی شماره ۴۵ آلمان با تانکهای لئوپارد و خودروهای جنگی پوما در آن شرکت داشته است. این نیروها با استتار ویژه برای پنهان شدن از پهپادهای دشمن، نزدیک مرز بلاروس تمرین کردند تا برای دفاع فوری از ویلنیوس و حفظ کریدور سووالکی آماده شوند. این کریدور، ارتباط حیاتی کشورهای بالتیک با لهستان را تأمین میکند و نقطه ضعفی استراتژیک برای ناتو محسوب میشود. بازگشت تانکهای آلمانی به منطقهای که در گذشته ویران کرده بودند، نمادی از تغییر نقش آلمان از گذشته تاریخی به مسئولیت دفاعی فعلی است.
فشار ترامپ و کاهش حضور آمریکا
در همین حال با بازگشت ترامپ به قدرت، آمریکا بر سیاست اول آمریکا تأکید دارد و از هزینههای بالای ناتو انتقاد میکند. ترامپ بارها خواسته اروپا بیشتر هزینه کند و وابستگی به نیروهای آمریکایی کاهش یابد. این فشارها، ناتو را به بازنگری اساسی در راهبرد دفاع از ضلع شرقی واداشته است. کشورهای اروپایی اکنون باید مسئولیت بیشتری بپذیرند. آلمان بودجه دفاعی خود را افزایش داده، لهستان و کشورهای بالتیک نیروهایشان را تقویت کردهاند و تمرکز بر استقرار سریع نیروها، افزایش ذخایر مهمات و بهبود لجستیک قرار گرفته است.
رونمایی از قراردادهای بزرگ تسلیحاتی
در نشست آنکارا، ناتو مجموعهای از قراردادهای تسلیحاتی بزرگ به ارزش دهها میلیارد دلار را رونمایی کرد. مارک روته در نشست صنعت دفاع با اعلام این قراردادها، خواستار انقلاب در صنعت تسلیحاتی غرب شد. او هشدار داد روسیه هزینههای نظامی هنگفتی دارد و چین، کرهشمالی و ایران نیز تهدیدهای جدی هستند. روته تأکید کرد زمان برای تلف کردن وجود ندارد و باید قابلیتها همین حالا تأمین شود.
جزئیات قراردادها و سرمایهگذاریهای جدید از جمله قراردادهای مهم، خرید پهپادهای شناسایی توسط کشورهای اروپایی از شرکت آمریکایی نورثروپ گرومن، انتخاب هواپیماهای هشدار زودهنگام گلوبالآی شرکت سوئدی ساب برای جایگزینی ناوگان قدیمی و قراردادی مقدماتی میان لاکهید مارتین آمریکا و راینمتال آلمان برای تولید مشترک موشکهای آتاکمز در خاک آلمان بود. این نخستین تولید غیرآمریکایی از این موشک بالستیک کوتاهبرد به شمار میرود.
همچنین، سرمایهگذاری بیش از ۴۰ میلیارد دلار در پنج سال آینده برای قابلیتهای ضدپهپاد اعلام شد. این اقدامات پاسخی مستقیم به انتقادهای ترامپ از هزینه ناکافی اروپا و وابستگی بیش از حد به آمریکاست. ترامپ در ویدئویی پیش از سفر به آنکارا، دوباره اروپا را به افزایش هزینههای دفاعی فراخواند. روته اعلام کرد اعضای اروپایی ناتو و کانادا در سال ۲۰۲۵، ۹۰ میلیارد دلار بیشتر از سال پیش برای دفاع هزینه کردهاند و مجموع آن به بیش از ۵۷۰ میلیارد دلار رسیده است.
بازگشت احتمالی ترکیه به برنامه جنگنده اف-۳۵
یکی از نقاط کلیدی نشست، بحث بازگشت ترکیه به برنامه جنگنده اف-۳۵ بود. ترامپ احتمالاً به رجب طیب اردوغان اعلام خواهد کرد آماده اجازه بازگشت ترکیه به این برنامه است. ترکیه در سال ۲۰۱۹ به دلیل خرید سیستم دفاع هوایی اس-۴۰۰ روسی از برنامه اخراج و تحریم شد. این تغییر میتواند تنشهای دوجانبه را کاهش دهد.
تنشهای ناشی از جنگ ایران و چالشهای پیش رو
تنشها پس از حمله آمریکا به ایران در فوریه که با شکستی راهبردی برای ایالات متحده همراه بوده، افزایش یافته است. ترامپ از حمایت ناکافی اروپا در آن جنگ انتقاد و حتی تهدید به خروج از ناتو کرده است. مقامات اروپایی میگویند تعهدات خود مانند اجازه استفاده از پایگاهها را انجام دادهاند، اما در تصمیمگیریها مورد مشورت قرار نگرفتهاند. آمریکا همچنین خروج نیرو از اروپا را اعلام کرده و بررسی ۶ماهه حضور نظامی خود را آغاز کرده است. ناتو انتظار دارد در نشست، حمایت از اوکراین را تأیید کند و ۷۰ میلیارد یورو کمک برای سال ۲۰۲۶ تعهد دهد. حمله اخیر روسیه به اطراف کییف با موشک و پهپاد که دستکم ۲۸ کشته داشت، کمبود شدید رهگیرهای آمریکایی در اوکراین را نشان داد و بیانگر ضرورت تقویت دفاع هوایی است.
در مجموع، ناتو با نمایش این قراردادها و مانورها سعی دارد ترامپ را راضی نگه دارد و از تهدیدهای احتمالی او جلوگیری کند. با این حال، چالشهای بودجهای، پراکندگی صنعت دفاع اروپا و وابستگی فنی به آمریکا همچنان پابرجاست. اروپا در حال گذار به سمت خوداتکایی بیشتر است، اما این فرایند زمانبر و پرهزینه خواهد بود. آلمان با تقویت حضور زرهی خود در شرق، نماد این تغییر راهبردی است. روابط ناتو با ترکیه نیز در کانون توجه قرار دارد. بهبود روابط با آنکارا میتواند به تقویت ضلع جنوبی کمک کند، اما مسائل سیاسی مانند موضع ترکیه در برابر برخی تحولات منطقهای، پیچیدگیهایی ایجاد کرده است. در نهایت، نشست آنکارا فرصتی برای نشان دادن انسجام ناتو در برابر فشارهای خارجی بود، اما آینده دفاع اروپایی همچنان به تعامل پیچیده با آمریکا بستگی دارد.
نظر شما