وداع با آقای شهید ایران

۲۱ تیر ۱۴۰۵ - ۰۵:۴۳
کد مطلب: ۱۱۵۶۱۰۳

انعطاف‌پذیری روان‌شناختی برگ برنده شاگردان دشان

سامان سیاه منصور، روان‌شناس ورزشی

در مسابقات حذفی، نتیجه تنها به کیفیت فنی یا تصمیم‌های تاکتیکی وابسته نیست. لحظه‌هایی مانند از دست رفتن یک پنالتی، دریافت گل یا تغییر جریان بازی، آزمونی برای توانایی بازیکنان در حفظ کیفیت عملکرد هستند.

زمان مطالعه: ۲ دقیقه

در مسابقات حذفی، نتیجه تنها به کیفیت فنی یا تصمیم‌های تاکتیکی وابسته نیست. لحظه‌هایی مانند از دست رفتن یک پنالتی، دریافت گل یا تغییر جریان بازی، آزمونی برای توانایی بازیکنان در حفظ کیفیت عملکرد هستند. دیدار فرانسه و مراکش در مرحله یک‌چهارم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ نمونه‌ای مناسب برای بررسی این موضوع است. این مسابقه بیش از آنکه صرفاً تقابل دو سیستم تاکتیکی باشد، دو شیوه متفاوت مواجهه با فشار روانی را به نمایش گذاشت. فرانسه بازی را با پرس شدید، گردش سریع توپ و جابه‌جایی‌های مداوم آغاز کرد و از همان دقایق نخست چند موقعیت خطرناک ساخت. در مقابل، مراکش با کاهش ریتم بازی، حفظ مالکیت در نیمه خودی و سازمان دفاعی منسجم تلاش کرد فشار اولیه حریف را مدیریت کند؛ الگویی که با راهبردهای تنظیم برانگیختگی و مدیریت هیجان در آغاز مسابقه همخوان است.
نخستین نقطه عطف بازی، پنالتی از دست‌رفته کیلیان امباپه بود. چنین موقعیتی معمولاً می‌تواند توجه ورزشکار را به اشتباه گذشته یا پیامدهای آن معطوف کند. با این حال، الگوی رفتاری فرانسه پس از این اتفاق تغییر محسوسی نداشت. شدت پرس، مشارکت بازیکنان در انتقال دفاعی و کیفیت جابه‌جایی‌ها حفظ شد و تیم همچنان به خلق موقعیت ادامه داد.
این الگوی عملکرد با تیمی همخوان است که احتمالاً توجه خود را بر فرایند اجرا حفظ کرده است؛ یعنی به جای درگیر شدن با نتیجه یا اشتباه گذشته، بر رفتارهای قابل کنترل مانند جای‌گیری، پرس، پوشش دفاعی و تصمیم بعدی متمرکز مانده است.
یکی از نکات قابل توجه مسابقه، تداوم اجرای رفتارهای مؤثر بر عملکرد در تیم فرانسه بود. مهاجمان پس از از دست دادن توپ، بلافاصله برای بازپس‌گیری آن یا محدود کردن گزینه‌های حریف اقدام می‌کردند و نقش خود را تنها به حمله محدود نمی‌دانستند. هرچند نمی‌توان درباره برنامه ذهنی کادر فنی فرانسه با قطعیت اظهارنظر کرد، اما این الگوی رفتاری با شفاف بودن نقش هر بازیکن و برداشت مشترک اعضای تیم از وظایف خود همخوان است؛ عواملی که می‌توانند تصمیم‌گیری را در شرایط پرفشار تسهیل کنند.
در سوی دیگر، مهار پنالتی توسط یاسین بونو اعتمادبه‌نفس مراکش را افزایش و برای دقایقی جریان مسابقه را تغییر داد. اما پس از گل نخست فرانسه، الگوی بازی این تیم نیز تغییر کرد. افزایش ریسک‌پذیری، حضور بیشتر بازیکنان در حمله و کاهش دقت در برخی تصمیم‌های دفاعی مشاهده شد. یکی از تبیین‌های محتمل این تغییر، افزایش فشار ناشی از عقب افتادن در نتیجه مسابقه است؛ وضعیتی که می‌تواند توجه بازیکنان را از اجرای دقیق وظایف به تلاش برای جبران سریع نتیجه معطوف کند.
واکنش امباپه پس از پنالتی از دست‌رفته نیز قابل توجه بود. او بدون کاهش محسوس در میزان مشارکت خود، در جریان مسابقه باقی ماند و در نهایت گل نخست فرانسه را به ثمر رساند. این الگوی رفتاری با مفهوم انعطاف‌پذیری روان‌شناختی همخوان است؛ یعنی توانایی ادامه رفتار مؤثر، حتی هنگام مواجهه با ناکامی و فشار.
دیدیه دشان نیز پس از مسابقه بر حفظ آرامش، باور تیمی و پایبندی بازیکنان به برنامه مسابقه تأکید کرد؛ موضوعی که با رفتار جمعی فرانسه همسو بود و این فرضیه را تقویت می‌کند که ثبات عملکرد این تیم بیش از واکنش‌های هیجانی، بر اجرای مستمر وظایف و هماهنگی تیمی استوار بوده است.
در مجموع، این مسابقه یادآور یک اصل مهم در روان‌شناسی عملکرد است؛ در بالاترین سطح رقابت، تفاوت تیم‌ها همیشه در مهارت فنی یا آمادگی جسمانی نیست، بلکه در توانایی حفظ توجه بر آن چیزی است که قابل کنترل است. شاید مهم‌ترین درس این دیدار آن باشد که در ورزش قهرمانی، فاصله میان پیروزی و شکست، گاهی در کیفیت «بازگشت به وظیفه بعدی» نهفته است.

منبع: روزنامه قدس

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • مدیر سایت مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظرات پس از تأیید منتشر می‌شود.
captcha