جنوب ایران همیشه روایت متفاوتی از زندگی داشته است؛ روایتی که در آن، آفتاب سوزان، رطوبت دریا و خاکی که در نگاه نخست خشک و کمجان به نظر میرسد، با تلاش مردم به باغهایی سرسبز و پربار تبدیل میشود. در این سرزمین، کشاورزی تنها به بارش باران وابسته نیست، بلکه حاصل سالها تجربه، صبر و سازگاری انسان با طبیعت است؛ جایی که هر درخت، نشانی از امید و هر محصول، نتیجه ماهها مراقبت و تلاش است.
استان هرمزگان یکی از شاخصترین نمونههای این همزیستی با طبیعت به شمار میرود. استانی که علاوه بر موقعیت راهبردی در سواحل خلیج فارس و دریای عمان، به واسطه تنوع اقلیمی خود، ظرفیت کمنظیری برای تولید محصولات کشاورزی خاص و ارزشمند دارد. از دشتهای گرم جنوب تا دامنههای حاصلخیز، هر منطقه ویژگیهایی دارد که آن را برای پرورش گونهای از محصولات باغی مناسب کرده است.
هرمزگان را نمیتوان تنها با بنادر و تجارت دریایی شناخت. در پس تصویر کشتیها و اسکلهها، هزاران خانواده سالهاست زندگی خود را با باغداری و کشاورزی پیوند زدهاند. بسیاری از باغها میراث نسلهای گذشتهاند؛ باغهایی که صاحبانشان با شناخت دقیق از اقلیم منطقه، شیوههای بومی کشت را حفظ کرده و آن را با تجربههای جدید درآمیختهاند.
نقش کشاورزی در هرمزگان تنها به تولید محصول محدود نمیشود، بلکه زنجیرهای از اشتغال، فعالیتهای اقتصادی و معیشت خانوارها را دربرمیگیرد. از باغداران و کارگران فصلی گرفته تا فعالان حوزه حمل و نقل، بستهبندی، فراوری و صادرات، همگی بخشی از چرخهای هستند که رونق آن میتواند بر اقتصاد استان و حتی بازار محصولات کشاورزی کشور اثرگذار باشد.
در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی، افزایش دما و محدودیت منابع آب، ضرورت حرکت به سمت مدیریت علمیتر بخش کشاورزی را بیش از گذشته آشکار کرده است. امروز دیگر موفقیت این بخش تنها به میزان تولید وابسته نیست؛ بلکه بهرهوری، ایجاد ارزش افزوده، توسعه صنایع وابسته و استفاده بهینه از منابع از مهمترین شاخصهای توسعه پایدار در کشاورزی به شمار میروند.
در چنین شرایطی، توجه به محصولات گرمسیری و ظرفیتهای کمنظیر هرمزگان در تولید این محصولات، اهمیت ویژهای پیدا میکند. بررسی وضعیت تولید، فراوری و بازار این محصولات، علاوه بر معرفی توانمندیهای استان، میتواند تصویری روشن از فرصتهای سرمایهگذاری، چالشهای پیش رو و چشمانداز توسعه کشاورزی در جنوبیترین استانهای کشور ارائه دهد.
در ادامه، مشروح گفتوگوی ما با محسن یکتاپور، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان هرمزگان درباره وضعیت تولید انبه، ظرفیتهای صنایع تبدیلی، چالشهای منابع آبی و چشمانداز توسعه میوههای گرمسیری در این استان را میخوانید.
سطح زیر کشت باغهای انبه در استان هرمزگان چه میزان بوده و میزان تولید پیشبینی شده چقدر است؟
سطح زیر کشت انبه در استان هرمزگان حدود ۲هزار و ۸۰۰ هکتار است و استان هرمزگان بیشترین سطح زیر کشت انبه را در کشور دارد. همچنین پیشبینی میشود امسال حدود ۲۵هزار تن انبه در هرمزگان تولید شود، در واقع هرمزگان بیشترین تولید انبه کشور و رتبه نخست در تولید انبه را به خود اختصاص داده است.
با توجه به شرایط اقلیمی استان و محدودیت منابع آبی، در حال حاضر برنامهای برای توسعه سطح زیر کشت انبه وجود ندارد. با این حال، در صورت تأمین منابع آب، توسعه کشت میوههای گرمسیری بهویژه در مناطق شرقی استان در دستور کار قرار خواهد گرفت. در این راستا، محصولاتی مانند انبه و موز از جمله گزینههای اصلی برای توسعه کشت هستند تا بتوان ظرفیت تولید میوههای گرمسیری در استان را افزایش داد.
کدام شهرستانهای هرمزگان بیشترین سهم را در تولید انبه دارند؟
مناطق عمدهای که کشت انبه در استان هرمزگان انجام میشود به ترتیب در سه شهرستان میناب، رودان و بندرعباس است و انبه محلی استان نیز معمولاً عروس، میخک یا هلیلی است.
چرا بخش قابل توجهی از انبه هرمزگان بهصورت کال برداشت میشود و کمتر به مرحله مصرف تازهخوری میرسد؟
۶۰درصد انبه هرمزگان به صورت نارس برداشت میشود به این دلیل که در صنایع ترشی و شوری مورد استفاده قرار میگیرد؛ یعنی استقبال مردم از ترشی و شوری انبه بسیار زیاد است، به همین خاطر برداشت انبه به صورت نارس از اوایل اردیبهشت ماه آغاز شده و تا نیمه خرداد ماه ادامه مییابد. زمان گلدهی درخت انبه اواخر دی تا نیمه اول فروردین است و انبه رسیده را نیز از اول تیر تا آخر مرداد برداشت میکنیم.
وضعیت صنایع تبدیلی مرتبط با انبه در هرمزگان چگونه است و آیا ظرفیت موجود پاسخگوی حجم تولید بوده یا نیاز به سرمایهگذاری بیشتری وجود دارد؟
با توجه به اینکه ۶۰درصد انبه استان هرمزگان به صورت نارس برداشت میشود ما در استان صنایع تبدیلی و غذایی هم برای انبه داریم؛ پنج واحد صنایع تبدیلی تولید ترشی و شوری انبه در استان وجود دارد که با ظرفیت ۳هزار تن برای ۳۰۰نفر اشتغالزایی کرده است. این محصولات فراوری شده و صنایع تبدیلی هم صادرات میشوند و هم به صورت سوغات به وسیله ارتباط با کشورهای حوزه خلیج فارس خریداری میشوند و اشتغال ایجاد شده از این طریق نیز ۳هزار نفر است؛ البته اگر کسی بخواهد در صنایع تبدیلی انبه سرمایهگذاری کند، استقبال میکنیم و سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان از سرمایهگذاران علاقهمند به فعالیت در حوزه صنایع تبدیلی انبه استقبال میکند.
جهاد کشاورزی چه حمایتهایی از باغداران، سرمایهگذاران صنایع تبدیلی و صادرکنندگان انبه انجام میدهد؟
ما از طریق مدیریت امور اراضی هم زمین در اختیارشان قرار میدهیم و هم آنها را برای تسهیلات بانکی معرفی میکنیم.
اگر صنایع فراوری و بستهبندی انبه در استان توسعه پیدا کند بسیار تأثیرگذار خواهد بود چون معمولاً ۶۰درصد انبه به صورت نارس برداشت شده و به صورت دستی به ترشی و شوری تبدیل میشود، ولی با وجود صنایع میتوانیم اشتغال ایجاد کرده و ارزش افزوده را هم بیشتر کنیم.
انبه به عنوان سلطان میوههای گرمسیری معروف است و شرایط آب و هوایی و اقلیمی استان هرمزگان که هممرز با استانهایی مانند سیستان و بلوچستان است برای توسعه میوههای گرمسیری مانند موز، انبه و... مناسب است و میتواند در برنامههای ما قرار بگیرد. مردم از قدیم معمولاً کشت انبه را داشتهاند و البته اگر ظرفیتهای استان هرمزگان متفاوتتر باشد یا سرمایهگذاری بیشتری انجام شود تأثیرگذار خواهد بود.
نظر شما