بهگزارش قدس آنلاین، آسیب به بخشی از ظرفیت تأمین گاز کشور در کنار ناترازی مزمن، فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کرده است؛ شرایطی که هم دولت، هم مجلس و هم فعالان اقتصادی بر یک نکته تأکید دارند؛ تولید نباید قربانی بحران انرژی شود.
وابستگی عمیق اقتصاد ایران به گاز طبیعی، سالهاست این حامل انرژی را به ستون اصلی تولید و تأمین برق کشور تبدیل کرده است. اکنون در شرایطی که حدود ۸۰درصد برق کشور در نیروگاههای گازسوز تولید میشود و صنایع مادر نیز بخش عمده انرژی مورد نیاز خود را از گاز تأمین میکنند، هرگونه اختلال در این زنجیره، تنها مسئله حوزه انرژی نیست؛ بلکه به طور مستقیم بر تولید، اشتغال و امنیت اقتصادی کشور اثر میگذارد.
این وابستگی در حالی است که صنعت گاز ایران پیش از حوادث اخیر نیز با ناترازی قابل توجهی روبهرو بود. سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، شهریور پارسال میزان ناترازی گاز در فصل زمستان را ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز اعلام کرده بود؛ شکافی که در سالهای اخیر، محدودیتهایی را برای تأمین گاز صنایع و نیروگاهها ایجاد کرده است.
علاوه بر این، حملات اخیر به بخشی از زیرساختهای گازی کشور، اهمیت حفظ امنیت انرژی را بیش از گذشته آشکار کرد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست شورای عالی انرژی اعلام کرد: «در پی این حملات، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تأمین گاز کشور را از دست دادهایم». رقمی که در کنار ناترازی پیشین، نشان میدهد مدیریت تأمین انرژی در تابستان امسال با پیچیدگی بیشتری نسبت به سالهای گذشته همراه خواهد بود؛ بهویژه آنکه وابستگی بالای شبکه برق به گاز، هرگونه کاهش در ظرفیت تأمین این حامل انرژی را به مسئلهای فراتر از بخش نفت و گاز تبدیل میکند.
در چنین فضایی، مهمترین پرسش پیش روی سیاستگذاران این است که چگونه میتوان ضمن عبور از محدودیتهای انرژی، از توقف چرخ تولید و آسیب به صنایع جلوگیری کرد؛ پرسشی که پاسخ آن را میتوان در مواضع دولت، مجلس و فعالان اقتصادی جستوجو کرد.
تولید؛ خط قرمز دولت
اگرچه دولت از ابتدای تابستان بر حفظ تولید به عنوان یکی از اولویتهای اصلی خود تأکید کرده، اما فعالان صنعتی معتقدند فاصله میان سیاستهای اعلامی و آنچه در میدان اجرا رخ میدهد، همچنان پابرجاست.
مسعود پزشکیان، در جریان نشست ستاد بازسازی، با تأکید بر اهمیت استمرار فعالیت واحدهای تولیدی، اعلام کرد قطع برق صنایع نباید به رویه تبدیل شود و تأمین انرژی بخش تولید باید در اولویت مدیریت مصرف قرار گیرد؛ موضوعی که با توجه به شرایط خاص امسال و فشار مضاعف بر شبکه انرژی، از سوی بسیاری از تشکلهای اقتصادی نیز مورد استقبال قرار گرفت.
با این حال، نشانههای میدانی از استمرار محدودیتها حکایت دارد. محمدعلی زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، با اشاره به تأثیر مستقیم قطعی برق بر فعالیت کارخانهها، بهصراحت گفت: واحدهای تولیدی با قطعی برق امکان فعالیت ندارند و این موضوع به تهدید جدی تبدیل شده تا اینکه رئیسجمهور اعلام کرد قطعی برق صنایع باید خط قرمز باشد.او در ادامه، با وجود تأکید بر این سیاست، از اجرا نشدن آن گلایه کرد و افزود: دستور رئیسجمهور در ستاد بازسازی برای عدم قطع برق صنایع هنوز اجرا نشده است. امیدواریم این موضوع توسط مجریان اجرایی شود.این اظهارات، تصویری روشن از مهمترین چالش امروز بخش تولید را ارائه میدهد؛ جایی که از یک سو، سیاستگذاری کلان بر حفظ چرخه تولید تأکید دارد و از سوی دیگر، محدودیتهای شبکه انرژی همچنان صنایع را با خاموشی و کاهش ظرفیت تولید مواجه کرده است. موضوعی که حالا تنها مطالبه تولیدکنندگان نیست و به یکی از دغدغههای جدی مجلس هم تبدیل شده است.
مجلس همصدا با تولید؛ «برق صنایع را قطع نکنید»
نگرانی درباره تبعات محدودیت انرژی برای بخش تولید، تنها به دولت و فعالان اقتصادی محدود نمانده است. مجلس نیز با تأکید بر ضرورت حفظ اشتغال و جلوگیری از رکود تولید، خواستار تغییر اولویتها در مدیریت مصرف انرژی شده است.
حجتالاسلام نصرالله پژمانفر با اشاره به شرایط دشوار واحدهای تولیدی، نوسانهای ارزی و محدودیتهای انرژی را دو مانع اصلی برنامهریزی برای تولید دانست و گفت: نوسانهای شدید ارزی، تولیدکننده را در بنبست برنامهریزی قرار میدهد و در کنار آن، موضوع انرژی یک مسئله حیاتی است.او در ادامه، راهکار پیشنهادی مجلس را نیز به صراحت بیان کرد؛ پیشنهادی که در امتداد همان سیاست اعلامشده از سوی رئیسجمهور قرار میگیرد: پیشنهاد ما این است که با برنامهریزی دقیق، حتی به قیمت کاهش محدود مصرف خانگی، اجازه ندهیم برق و گاز صنایع حیاتی قطع شود تا تولید باکیفیت و تأمین کالای مورد نیاز مردم آسیب نبیند.رئیس کمیسیون اصل ۹۰ در کنار موضوع انرژی، بر ضرورت حمایت مالی از بنگاههای اقتصادی نیز تأکید و خاطرنشان کرد: دولت باید با ارائه وامهای کمبهره کوتاهمدت و ایجاد تنفس مالیاتی، اجازه دهد بنگاههای اقتصادی نقدینگی لازم برای تداوم فعالیت را داشته باشند.
حجتالاسلام پژمانفر همچنین با اشاره به شرایط اصناف و کسبوکارهای کوچک افزود: بسیاری از اصناف و کسبوکارهای کوچک درآمدی نداشتهاند، اما با نجابت، نیروی کارگری خود را حفظ کردهاند. سازمان امور مالیاتی باید برای این صنوف بخشودگی یا استمهال در نظر بگیرد. اینها توان پرداخت مالیات در شرایط فعلی را ندارند و فشار مضاعف بر آنها به معنای تعطیلی و بیکاری بیشتر خواهد بود.اظهارات رئیس کمیسیون اصل ۹۰ نشان میدهد امروز میان دولت، مجلس و بخش خصوصی، دستکم بر سر یک اصل مهم اتفاقنظر وجود دارد؛ اینکه در شرایط فعلی، حفظ جریان تولید و جلوگیری از توقف کارخانهها باید در اولویت تصمیمگیریهای حوزه انرژی قرار گیرد. با این حال، فعالان اقتصادی معتقدند تحقق این هدف، نیازمند تصمیمهایی است که در میدان اجرا نیز به همان اندازه جدی دنبال شوند.
خاموشی، فقط قطع برق نیست؛ زنجیره تولید را متوقف میکند
اگرچه دولت و مجلس بر حفظ برق صنایع تأکید دارند، اما فعالان اقتصادی معتقدند آنچه امروز در واحدهای تولیدی جریان دارد، نشان میدهد خاموشیها همچنان یکی از مهمترین دغدغههای بخش صنعت است؛ دغدغهای که آثار آن تنها به چند ساعت توقف تولید محدود نمیشود و تمام زنجیره اقتصاد را تحت تأثیر قرار میدهد.
حسین محمودی خراسانی، رئیس انجمن مدیران صنایع، با اشاره به استمرار محدودیتهای برق در واحدهای تولیدی گفت: تداوم خاموشی برق، بهویژه قطعی دو روز در هفته، نگرانی جدی تولیدکنندگان را درخصوص افزایش هزینههای تولید در ماههای آینده ایجاد کرده است.او با بیان اینکه ناترازی برق دیگر یک مسئله حوزه انرژی نیست، تأکید کرد: این موضوع اکنون به یکی از مهمترین موانع تولید، سرمایهگذاری، حفظ اشتغال و توسعه صادرات تبدیل شده است.به گفته محمودی خراسانی، خسارت خاموشیها تنها در توقف خطوط تولید خلاصه نمیشود. بسیاری از واحدهای صنعتی ناچارند علاوه بر تحمل هزینههای ثابت مانند حقوق کارکنان، بیمه، استهلاک تجهیزات و هزینههای جاری، برای تأمین برق نیز از بازار آزاد یا سوختهای جایگزین استفاده کنند که این امر بهای تمامشده محصولات را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
از دست رفتن بخشی از بازارهای داخلی و صادراتی
رئیس انجمن مدیران صنایع، اختلال در برنامهریزی تولید را از دیگر پیامدهای قطعیهای مکرر برق دانست و افزود: قطعیهای مکرر برق، برنامهریزی خطوط تولید را برهم زده و امکان انجام تعهدات در موعد مقرر را از صنایع سلب کرده است. تأخیر در تحویل سفارشها، کاهش اعتماد مشتریان و از دست رفتن بخشی از بازارهای داخلی و صادراتی، از مهمترین پیامدهای این وضعیت به شمار میرود.او با اشاره به برآوردهای اقتصادی از خسارت خاموشیها نیز تصریح کرد: براساس آمارهای موجود، خاموشیهای بخش صنعت روزانه هزاران میلیارد تومان خسارت به اقتصاد کشور وارد میکند که سهم قابل توجهی از آن مربوط به واحدهای تولیدی است. تداوم این روند میتواند به کاهش ظرفیت تولید، افت سرمایهگذاری، تعطیلی برخی واحدهای صنعتی و افزایش بیکاری منجر شود.با این حال، فعالان اقتصادی راه عبور از این شرایط را تنها در افزایش تولید برق نمیبینند.
امیرمهدی مرادی، دبیر انجمن مدیران صنایع خراسان رضوی هم با تأکید بر نقش مردم در حفظ تولید، تصریح کرد: این نیازمند همبستگی ملی است تا مردم در منازل خود با کاهش مصرف برق بتوانند به حوزه تولید کمک کنند. به اعتقاد او، هر میزان صرفهجویی در بخش خانگی، میتواند به تداوم فعالیت کارخانهها، حفظ اشتغال و کاهش فشار بر شبکه برق کشور کمک کند.
همدلی؛ حلقه تکمیلکننده حفظ تولید
مرور مواضع دولت، مجلس و فعالان اقتصادی نشان میدهد با وجود تفاوت دیدگاهها، همه بر یک اصل مشترک تأکید دارند؛ تولید باید حتی در سختترین شرایط نیز تداوم یابد. رئیسجمهور، قطع برق صنایع را «خط قرمز» میداند، مجلس بر اولویت تأمین انرژی واحدهای تولیدی تأکید میکند و فعالان اقتصادی نیز هشدار میدهند تداوم خاموشیها، هزینهای فراتر از توقف چند خط تولید بر اقتصاد کشور تحمیل خواهد کرد.واقعیت آن است در شرایطی که بخشی از زیرساختهای انرژی کشور آسیب دیده و شبکه برق با فشار مضاعف روبهرو است، عبور از این وضعیت تنها با افزایش ظرفیت تولید برق یا تصمیمهای مدیریتی ممکن نیست. مدیریت مصرف نیز به همان اندازه اهمیت دارد؛ چراکه هر میزان کاهش مصرف غیرضروری در بخش خانگی، فرصت بیشتری برای تأمین برق صنایع، حفظ اشتغال و استمرار تولید کالاهای مورد نیاز کشور فراهم میکند.تجربه سالهای گذشته نشان داده جامعه ایران در مقاطع حساس، بارها با همدلی و مشارکت از بحرانهای بزرگ عبور کرده است. امروز نیز صرفهجویی در مصرف برق، تنها یک توصیه برای کاهش هزینههای خانوار نیست؛ بلکه میتواند سهمی مستقیم در روشن ماندن چراغ کارخانهها، حفظ فرصتهای شغلی و پایداری اقتصاد کشور داشته باشد.
شاید مهمترین جلوه وطندوستی در روزهای پیشرو، نه در شعار، بلکه در همین رفتارهای ساده و روزمره باشد؛ خاموش کردن یک چراغ اضافی، کاهش مصرف وسایل پرمصرف در ساعات اوج بار و همراهی با برنامههای مدیریت مصرف. اقداماتی کوچک در مقیاس ملی، میتواند به استمرار تولید، حفظ معیشت هزاران خانواده و عبور کمهزینهتر کشور از یکی دیگر از آزمونهای دشوار خود کمک کند.
خبرنگار: مهسا ناطقی
نظر شما