همزمان با صد و بیستمین سالگرد جنبش مشروطه، موزه عکسخانه شهر نمایشگاه «مشروطه به روایت تصویر» را با مجموعهای از عکسها و کارتپستالهای تاریخی برپا کرده است؛ مجموعهای که تلاش میکند یکی از مهمترین فصلهای تاریخ معاصر ایران را نه از میان صفحات کتابها، بلکه از دریچه تصاویر روایت کند.
در این نمایشگاه ۷۲ اثر به نمایش درآمده که ۴۸ عکس آن به رخدادهای جنبش مشروطه، بهویژه وقایع شهر تبریز، اختصاص دارد. همچنین ۱۰ کارتپستال تصویرسازیشده با فضایی فانتزی و الهامگرفته از نقاشیهای دوره قاجار، صحنههایی از شکنجه و خشونتهای دوران مشروطه را به تصویر کشیدهاند که برای نخستینبار در معرض دید عموم قرار گرفتهاند.
۱۴ اثر دیگر نیز از میان کارتپستالهای متنوع دوره مشروطه انتخاب شدهاند؛ تصاویری از مجاهدان، متحصنان، اجتماعات مردمی و آغاز به کار نخستین دوره مجلس شورای ملی که تصویری متفاوت از فضای اجتماعی و سیاسی آن روزگار ارائه میکنند.
مشروطه تنها یک تحول سیاسی نبود؛ جنبشی بود که مفاهیمی مانند قانون، مجلس، آزادی و مشارکت عمومی را بیش از گذشته وارد زندگی اجتماعی ایرانیان کرد. در کنار این تحولات، گسترش عکاسی و شکلگیری فرهنگ تصویری نیز باعث شد بخش مهمی از خاطرات این دوره در قالب عکس و کارتپستال ثبت و برای نسلهای بعد حفظ شود.
پرتره شخصیتهای شناختهشده، تصاویر جمعی متحصنان، اجتماعات شهری و حضور نیروهای مردمی از شهرهای مختلف، امروز بخشی از حافظه بصری مشروطه را شکل میدهند؛ تصاویری که در کنار اسناد مکتوب، امکان بازخوانی فضای اجتماعی و سیاسی آن دوران را فراهم میکنند.
در بیانیه این نمایشگاه آمده است که مجموعه حاضر تلاشی برای بازخوانی یکی از مهمترین فصلهای تاریخ معاصر ایران از دریچه تصویر است. کارتپستالهای مربوط به شکنجهها و خشونتهای دوره استبداد نیز در این میان تنها بازنمایی رنج نیستند، بلکه یادآور هزینههایی هستند که برای دستیابی به قانون، عدالت و آزادی پرداخت شد.
در مقابل، تصاویر رجال، اجتماعات مردمی و نخستین دورههای مجلس شورای ملی، وجه دیگری از مشروطه را نشان میدهند؛ وجهی که با امید، مشارکت اجتماعی و تلاش برای شکلگیری نهادهای جدید سیاسی گره خورده بود.
تصویر در این میان نقشی متفاوت از روایتهای مکتوب دارد. عکس یک لحظه را متوقف میکند و چهره، پوشش، معماری، خیابانها و اجتماعات یک دوره تاریخی را در قاب خود نگه میدارد. به همین دلیل، عکسهای مشروطه امروز تنها آثار تاریخی نیستند؛ اسنادی بصریاند که امکان مواجهه مستقیمتر با جامعه ایران در بیش از یک قرن پیش را فراهم میکنند.
هر یک از این تصاویر، علاوه بر ثبت یک لحظه تاریخی، مخاطب امروز را با پرسشی درباره نسبت گذشته و حال روبهرو میکند؛ اینکه آرمانهای مشروطه تا چه اندازه در حافظه جمعی ایرانیان باقی مانده و چگونه میتوان از میراث آن برای بازخوانی تحولات اجتماعی و سیاسی ایران استفاده کرد.
نمایشگاه «مشروطه به روایت تصویر» قرار نیست تاریخ را از نو داوری کند؛ بلکه میخواهد حافظه تصویری جنبشی را زنده نگه دارد که بخش مهمی از تاریخ معاصر ایران را رقم زد. چهرهها، خیابانها، اجتماعات، مجلس، مقاومت و رنج، در این مجموعه کنار هم قرار گرفتهاند تا روایتی تصویری از یکی از سرنوشتسازترین دورههای تاریخ ایران شکل بگیرد.
این نمایشگاه از ۱۵ مرداد پذیرای بازدیدکنندگان است و تا ۲۵ شهریور ادامه خواهد داشت. علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران، تاریخ عکاسی، جامعهشناسی و مطالعات بینارشتهای میتوانند از این مجموعه دیدن کنند.
نظر شما