احد وظیفه در کارگاه آموزشی «دورپیوندها، سامانههای پیشبینی و هشدار درباره پدیده النینو» که در شرکت آب و نیروی وزارت نیرو برگزار شد، اظهار کرد: النینو یکی از شاخصهای مهم اقلیمی است که آثار آن میتواند هزاران کیلومتر دورتر از محل شکلگیریاش نیز دیده شود و در فصل سرد بر الگوهای جوی ایران اثر بگذارد.
وی با بیان اینکه نمیتوان تنها بر اساس گردشهای جوی درباره میزان بارش کشور قضاوت کرد، افزود: تغییرات بینفصلی و سایر شاخصهای اقلیمی نیز در تعیین وضعیت بارش نقش دارند و ممکن است حتی با وجود نقشههای امیدوارکننده، میزان بارندگی مورد انتظار محقق نشود.
وظیفه تأکید کرد: «در فصل زمستان، بارشهای کشور ما بهطور کامل تحت تأثیر این پدیده نیست. باید بیشترین اثر را در پاییز در نظر بگیریم چراکه زمستان مناطق مرکزی کشور لزوماً از این شرایط تأثیر نمیپذیرند و چهبسا حتی با خشکسالی مواجه شویم؛ بنابراین نباید النینو را مساوی با بارش در کشور در نظر گرفت.»
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با اشاره به وضعیت حساس اقلیمی ایران گفت: آخرین شرایط فصلی نیز اهمیت زیادی دارد و در صورت تغییر یا خنثی شدن این شرایط، آثار النینو میتواند متفاوت باشد. به همین دلیل باید در تفسیر پیشبینیها محتاط بود و عدم قطعیت را در نظر گرفت.
وی با اشاره به تجربه سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ اظهار کرد: در آن دوره شاخص النینو بسیار مثبت و حدود ۱.۵ درجه گرمتر از منطقه بود، اما پیامدهای آن در همه مناطق یکسان نبود و شرایط جوی منطقه غرب و شرق اقیانوس نیز در شکلگیری وضعیت آن سالها نقش داشت.
وظیفه افزود: در ماههای نخست، از سپتامبر تا نوامبر، حتی در صورت شکلگیری شرایط مثبت قوی، لزوماً نباید انتظار بارندگی بالا داشت. آنچه اهمیت دارد، اثر این وضعیت بر سیستمهای مدیترانهای است که در برخی شرایط میتواند به تقویت بارش در ایران کمک کند.
وی همچنین به نقش سایر شاخصهای اقلیمی در نیمه سرد سال اشاره کرد و گفت از آذر و دیماه، الگوهای جوی دیگری نیز میتوانند بر مسیر حرکت سامانهها و میزان رطوبت ورودی به کشور اثرگذار باشند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی تأکید کرد برای ارزیابی دقیقتر شرایط باید پیشبینیهای روزانه را نیز در کنار پیشبینیهای فصلی مورد توجه قرار داد. به گفته او، ممکن است یک سامانه قدرتمند در پیشبینیها مشاهده شود، اما تغییر شرایط در روزهای بعد، اثر واقعی آن را متفاوت کند.
وظیفه با اشاره به رخدادهای بسیار قوی النینو در سالهای گذشته گفت: در چند سال گذشته چهار مورد از این شرایط ثبت شده و در صورت تکرار آن در سال جاری، احتمالاً پنجمین رخداد خواهد بود. سالهای ۱۹۸۲ و ۲۰۱۵ نیز از جمله دورههای بسیار قوی النینو بودهاند.
وی با مرور نتایج این دورهها افزود: بررسی دادههای گذشته نشان میدهد النینوی قوی لزوماً به معنای بارش مناسب در همه مناطق نیست؛ در برخی دورهها مناطقی با وجود شرایط ظاهراً مساعد، با خشکی شدید مواجه شدهاند و در مناطق دیگری نیز وضعیت بارش متفاوت بوده است.
وظیفه با اشاره به النینوی بسیار قوی سال ۲۰۱۵ که در برخی رسانهها «گودزیلا» نام گرفت، گفت شرایط خاورمیانه در آن دوره نسبتاً مناسب بود، اما تجربه این رخداد نیز نشان میدهد نمیتوان اثر یک شاخص اقلیمی را برای تمام مناطق یکسان در نظر گرفت.
وی تأکید کرد زمانبندی رخداد و موقعیت شاخصهای اقلیمی اهمیت زیادی دارد و شرایط مرزی میتواند مسیر انتقال رطوبت را تغییر دهد. به گفته او، در صورت غالب شدن برخی جریانهای شمالی، امکان ورود رطوبت مناسب به کشور کاهش مییابد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی ادامه داد: اگر قرار باشد بارش مؤثری برای ایران رخ دهد، یکی از مهمترین مناطق اثرپذیر، بخش غربی زاگرس است. این منطقه ظرفیت مناسبی برای نگهداری آب دارد و بارشهای مناسب میتواند فرصتی برای تقویت ذخایر سدها باشد؛ موضوعی که با توجه به شرایط آبی کشور اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وظیفه همچنین درباره نقش شاخصهای اقیانوسی گفت: شکلگیری فاز مثبت برخی شاخصها در مناطق اقیانوسی میتواند جریان هوا و امواجی را که از مدیترانه وارد منطقه میشوند تقویت کند، اما جهت و شدت این جریانها به مجموعهای از شرایط جوی وابسته است.
وی درباره پیشبینیهای فصلی نیز هشدار داد که خروجی مدلها ثابت نیست و ممکن است پیشبینی اولیه برای زمستان با تغییر شرایط جوی دستخوش تغییر شود. به گفته او، حتی جابهجایی سه یا چهار هفتهای زمان وقوع یک شرایط بارشی میتواند نتیجه نهایی را تغییر دهد و دورهای که انتظار بارندگی وجود دارد، به یک دوره خشک تبدیل شود.
وظیفه در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت ذخیره و مدیریت آب از منظر انرژی اشاره کرد و گفت با توجه به تنگناهای موجود، مدیریت منابع آب اهمیت زیادی دارد؛ چراکه بخشی از کمبودهای احتمالی انرژی گاز میتواند از طریق تولید برقآبی جبران شود.
وی بر ضرورت پیوند پیشبینیهای اقلیمی با تصمیمگیریهای اجرایی تأکید کرد و گفت شرایط کشور ایجاب میکند برنامهریزیها فنیتر شود و طرحهای مدیریتی بر اساس پیشبینیهای هفتگی نیز تنظیم شوند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در پایان اظهار کرد که طی حدود دو ماه گذشته بهصورت مستمر با وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و سازمانهای آب منطقهای درباره شرایط موجود جلساتی برگزار شده است و هدف اصلی، مدیریت وضعیت پیشروست.
وظیفه تأکید کرد مهمترین نکته در مواجهه با پیشبینیهای اقلیمی، پرهیز از خوشبینی افراطی است؛ چراکه حتی در صورت تقویت النینو، میزان و زمان بارش ایران به مجموعهای از عوامل وابسته خواهد بود.
نظر شما