«فریز»؛ پرسشی بی‌قضاوت درباره تنهایی نسل امروز

به گزارش قدس آنلاین، فیلم کوتاه «فریز» به کارگردانی زهرا ترکمنلو و تهیه‌کنندگی حسین نمازی در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران حضور دارد. فیلمی که مهمترین دغدغه اش بازنمایی نسل گرفتار در تنهایی با زبانی تازه و به روز است.

ترکمنلو درباره موضوع این فیلم می گوید: «فریز» داستان دختری است که تلاش می‌کند ارتباطی شکل دهد، اما در نهایت تنهایی را انتخاب می‌کند. در واقع، او تنهایی را به روابطی ترجیح می‌دهد که مشخص نیست چه سرانجامی خواهد داشت. البته، این موضوع به معنای قضاوت درباره شخصیت یا انتخاب او نیست. من تلاش کردم تا حد امکان از قضاوت کردن پرهیز کنم و حتی در پرداخت شخصیت‌هایی که با دیدگاه من هم‌خوانی ندارند، جانب بی‌طرفی را حفظ کنم. برای مثال، سعی کردم مردانی را که در فیلم به تصویر کشیده می‌شوند، به‌صورت شخصیت‌هایی کاملاً منفی نشان ندهم. هرکدام از آن‌ها برای انتخاب‌ها و مسیری که در پیش گرفته‌اند، استدلال‌ها و دلایل خاص خود را دارند.

وی ادامه می دهد: به نظرم، شرایطی که شخصیت این فیلم در آن قرار دارد، محدود به جامعه ما نبوده و یک مسئله جهانی است. بخش قابل‌توجهی از جامعه با چنین شرایطی مواجه هستند. شرایطی که در آن افراد وارد روابطی می‌شوند که سرانجام مشخصی ندارند. این نوع روابط مدرن، مسئله تشکیل خانواده، تعهد و دستیابی به آرامش، همگی به موضوعاتی جهانی تبدیل شده‌اند. حتی در کشورهایی که از آزادی‌های بیشتری برخوردارند، افراد چنین روابطی را تجربه می‌کنند و بسیاری از آن‌ها با احساس پوچی مواجه می‌شوند. به نظر می‌رسد به‌تدریج این پرسش برای افراد بیشتری مطرح می‌شود که آیا مسیری که دنیای مدرن در پیش گرفته، واقعاً به صلاح انسان است یا خیر؛ فارغ از اینکه فرد مرد باشد یا زن.

وی با اشاره به مسئله تنهایی افراد مجرد در جامعه امروز گفت: تنهایی به‌تدریج به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که دیگر چندان به چشم نمی‌آید. می‌خواستم این فیلم کوتاه مانند تلنگری عمل کند و توجه مخاطب را به این موضوع جلب کند؛ گویی به او می‌گویم: «به این مسئله نگاه کن؛ چیزی که امروز برایت عادی و پذیرفتنی به نظر می‌رسد، در واقع مسئله‌ای است که باید به آن توجه کنی». من این مسئله را در فیلم مطرح کرده‌ام و در نهایت، این مخاطب است که باید درباره آن فکر کند و تصمیم بگیرد.

وی همچنین گفت: فیلم در شهر دیگری غیر از تهران می‌گذرد، یعنی این مسئله را حتی در شهرهای کوچک‌تر و شهرستان‌ها نیز می‌بینیم؛ شهرهایی که با وجود بافت سنتی خود همچنان با چنین چالش‌هایی مواجه هستند. به نظرم این موضوع ابعادی جهانی دارد و جهان به سمتی حرکت می‌کند که مادی‌گرایی و برخی ارزش‌های جایگزین، جایگاه پررنگ‌تری پیدا می‌کنند. در چنین شرایطی ما نیز چه بخواهیم و چه نخواهیم، تحت تأثیر این روندها و فضای اجتماعی قرار می‌گیریم و به‌نوعی با این ناآرامی‌ها مواجه می‌شویم.

این نویسنده با اشاره به زبان فیلم که ترکی آذری است، گفت: از نظر من، زبان، به‌ویژه زبان مادری، در هنر مفهومی فراتر از کلمات و لایه ظاهری زبان دارد. من با استفاده از زبان آذری، قطعاً بهتر می‌توانم دنیایی را که در ذهن دارم خلق کنم و حس‌وحال، لحن و فضای موردنظرم را به مخاطب منتقل کنم. می‌دانم که برای نمایش فیلم در کشورهای دیگر، ناگزیر باید از زیرنویس استفاده کرد و این موضوع ممکن است تا حدودی از جذابیت تجربه تماشای فیلم بکاهد؛ اما ترجیح می‌دهم فیلم زیرنویس داشته باشد و در مقابل، لحن، فضا و احساس موردنظرم به‌درستی شکل بگیرد و منتقل شود.

وی ادامه داد: در واقع، در نگاه حرفه‌ای و جهان‌بینی هنری من، زبان مادری یکی از مؤلفه‌های مهم در ساخت آثار، خلق حس‌وحال و فضاسازی است. به همین دلیل، انتخاب زبان برای من اهمیت ویژه‌ای دارد. حتی زمانی که قرار است فیلم در جشنواره‌های خارجی نمایش داده شود. این انتخاب از سر ناچاری یا صرفاً به دلیل اینکه داستان در یک شهر خاص اتفاق می‌افتد، نیست؛ بلکه تفکر مشخصی پشت آن وجود دارد. برای من مهم است که مخاطبی در نقطه دیگری از جهان نیز بتواند این انتخاب را درک کند و متوجه شود که زبان، بخشی از جهان‌بینی اثر و فیلم‌ساز است. به نظرم، این رویکرد به تکمیل جهان هنری فیلم کمک می‌کند و هویت آن و نگاه فیلم‌ساز را پررنگ‌تر و متمایزتر نشان می‌دهد.

این نویسنده یادآور شد: پس از آن نیز چالش‌های تازه‌ای پیش روی فیلمساز قرار می‌گیرد. از جمله اینکه فیلم را به کدام جشنواره‌ها ارسال کند و چگونه آن را در معرض نمایش قرار دهد تا مخاطبان بیشتری فرصت تماشای آن را داشته باشند. در واقع، ساخت فیلم پایان مسیر نیست، بلکه پس از تولید اثر، مسئله مهم دیگری مطرح می‌شود و آن، یافتن راهی برای دیده شدن فیلم و برقراری ارتباط با مخاطب است؛ چراکه اساساً فیلم ساخته می‌شود تا دیده شود و بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند.

وی یادآور شد: با وجود اینکه ایده‌های دیگری نیز برای کار داشتم متوجه شدم ذهنم همچنان به این موضوع بازمی‌گردد. احساس کردم این مسئله هنوز در درون من زنده است و همچنان دغدغه‌ام محسوب می‌شود؛ به همین دلیل به این نتیجه رسیدم که باید این داستان را بسازم. من تمام تلاشم را کردم که فیلم جهت‌گیری مشخصی نداشته باشد و ترجیح می‌دادم در نهایت، این مخاطب باشد که درباره موضوع تصمیم بگیرد و به راهکار موردنظر خود برسد. اگر توانسته باشم کار مؤثری انجام دهم، تلاش من در این فیلم بر این بوده است که پرسشی را مطرح کنم، نه اینکه پاسخی قطعی ارائه دهم.

این فیلم امروز چهارشنبه ۲۹ مهر ساعت ۱۱ در سالن ۹ در پردیس سینماگالری ملت نماش داده می‌شود.