مهدی شفیعی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی و پوپک عظیم‌پور تبریزی دبیر بیست‌و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک با حضور در هتل باباطاهر با هنرمندان شرکت کننده در جشنواره عروسکی دیدار و گفت وگو کردند.
پوپک عظیم‌پور دبیر بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش‌های عروسکی تهران-مبارک، در ابتدای سخنان خود ضمن خوشامدگویی به هنرمندان و حاضران، از تلاش‌های گروه‌های شرکت‌کننده در این دوره قدردانی کرد.
وی با اشاره به صحنه‌هایی که هنرمندان با عروسک‌ها خلق کرده‌اند، گفت: برای خود من بسیار شگفت‌انگیز است صحنه‌هایی که تا به امروز با عروسک‌ها خلق کرده‌اید. شما به کالبدهای بی‌جان، جان بخشیدید و شور و هیجان به پا کردید. بازخوردهای بسیار خوبی گرفتیم و مردم در این چند روز از اجراها لذت بردند. حال‌وهوای متفاوتی برایشان رقم خورد و واقعاً جان‌ها به شعف آمدند.
اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این نشست بیان کرد: خوشحالم که در این شرایط خاص و دشوار، شرایطی که صدای هنرمندان باید به صدای مردم پیوند بخورد و جلوه وحدت، انسجام و روح‌آفرینی ایجاد کند، حداقل به سهم خودمان ادای دین کردیم؛ ما در جایگاه خدمتگزار شما و شما در جایگاه آفرینشگران.
بازگشت تئاتر عروسکی به خاستگاه اصلی خود
مهدی شفیعی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز گفت: خوشحالم که جشنواره عروسکی با چنین کیفیت و ویژگی‌هایی برگزار شد و امیدوارم مورد اقبال و رضایت مخاطبان نیز قرار گرفته باشد. یکی از دغدغه‌های جدی من همواره این بوده است که چرا تئاتر عروسکی هنوز نتوانسته زیست‌بوم اصلی خود را پیدا کند و شاهد حیات مستمر آن فارغ از رویدادها و مناسبت‌ها باشیم؟ حتماً بخشی از این موضوع به کمبود زیرساخت‌ها و ضرورت‌های مدیریتی بازمی‌گردد که همیشه نخستین محور بحث‌هاست اما خواهش من این است که شما هنرمندان به عنوان صاحبان و متولیان اصلی تئاتر عروسکی نیز خیلی جدی به این مسئله نگاه کنید.
وی افزود: برگزاری رویدادها امری ضروری و مثبت است اما گاهی ما را از وظیفه اصلی دور می‌کند. رویکرد ما باید این باشد که رویداد، آخرین اولویت زنجیره باشد؛ یعنی ابتدا تئاتر عروسکی به خاستگاه اصلی خود برگردد، با مخاطب پیوند مداوم برقرار کند و تأثیرگذاری فرهنگی و اجتماعی لازم را بگذارد. قطعا در پی آن، اقتصاد تئاتر و جذب پایدار مخاطب هم شکل می‌گیرد. وقتی این زیست‌بوم مستقر شد، رویداد در گام آخر صرفاً نقش جریان‌سازی، ایجاد انگیزه و ارزیابی کیفی آثار را ایفا خواهد کرد. تا زمانی که تئاتر عروسکی روی صحنه‌های عمومی کشور مستقر نشود و از فضای صرفاً جشنواره‌ای و مناسبتی خارج نگردد، نمی‌توان آن را در چرخه حرفه‌ای تثبیت کرد. امیدوارم با پیگیری ساختارهای مدیریتی گام‌های روبه‌جلویی در این مسیر برداشته شود.
شفیعی با تأکید بر ضرورت اجرای مستمر آثار عروسکی و ایجاد ارتباط پایدار میان هنرمندان و مخاطبان اظهار کرد: تئاتر عروسکی زمانی جدی گرفته می‌شود و می‌توان روی آن حساب باز کرد که شاهد اجراهای مستمر آن باشیم. باید مکان‌هایی وجود داشته باشد که مخاطب هر زمان بخواهد تئاتر عروسکی ببیند، این امکان برایش فراهم باشد. آثار نیز باید از کیفیت و اثرگذاری کافی برخوردار باشند تا مخاطبان خود را پیدا کنند و شبکه‌ای از مخاطبان شکل بگیرد.
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره اساسنامه انجمن هنرهای نمایشی گفت: قطعا انجمن هنرهای نمایشی نیز به شدت به بازنگری نیاز دارد؛ هم اساسنامه آن و هم ساختار موجودش. ما با آقای اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی برنامه داریم و در حال کار روی این موضوع هستیم. حتماً اساسنامه متناسب با نیازهای امروز اصلاح خواهد شد. اساس کار این است که انجمن در استان‌ها ساختاری شبه‌صنفی پیدا کند. وجود شبکه تئاتر در سراسر کشور ضروری است و اتفاقاً این شبکه یکی از ارزش‌های افزوده انجمن هنرهای نمایشی بود که اکنون از دست رفته است. باید این ظرفیت را دوباره با کمک یکدیگر احیا کنیم.
اهمیت زیرساخت‌های تئاتر
شفیعی زیرساخت‌های تئاتر را از موضوعات مهم این حوزه دانست و افزود: موضوع دیگری که در حوزه زیرساخت‌ها با آن مواجهیم، کمبود پلاتوهاست؛ فضاهایی که هزینه کمتری دارند، هنرمندان راحت‌تر می‌توانند آنها را مدیریت کنند و از امکانات‌شان بهره ببرند و ساخت آنها نیز سریع‌تر انجام می‌شود. این فضاها را در کشور کم داریم. با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی مذاکراتی داشتیم و ردیفی برای تقویت زیرساخت‌ها، به‌ویژه پلاتوها و گالری‌های هنرهای تجسمی در سراسر کشور، ایجاد کردیم. امسال بخشی از این برنامه پیش رفته است و امیدواریم سال آینده با قوت بیشتری ادامه پیدا کند.
به گفته معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ظرفیت ما در حوزه هنر، چه از نظر منابع انسانی و چه از نظر زیرساخت‌ها و مهم‌تر از همه از نظر مخاطب، امروز وضعیت مطلوبی دارد. هر کدام از این ظرفیت‌ها نسبت به گذشته گسترده‌تر شده‌اند اما این بخش‌ها به یکدیگر پیوند نخورده‌اند.
شفیعی افزود: این شبکه و زیست‌بوم باید اصلاح شود و شکل بگیرد. هر سه ضلع باید به هم متصل شوند؛ زیرساخت‌ها در اختیار گروه‌های نمایشی قرار بگیرند، گروه‌ها به تدریج مخاطب پیدا کنند و مخاطبان نیز بتوانند در قالب یک شبکه با آثار ارتباط برقرار کنند.
وی با اشاره به وضعیت ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در استان‌ها اظهار کرد: ادارات کل ارشاد در استان‌ها به دلایل مختلف نسبت به گذشته ضعیف‌تر شده‌اند و صدای بلندی ندارند. لازم است همه مدیریت استان را برای حمایت از هنر پای کار بیاوریم.
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره تشکیل شورای عالی هنر و ادبیات گفت: حدود دو یا سه هفته پیش، شورای عالی هنر و ادبیات به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. چهار وزارتخانه و چهار وزیر در این شورا عضویت دارند. تعدادی از هنرمندان و رؤسای خانه‌های تخصصی هنر، از جمله خانه تئاتر، خانه هنرهای تجسمی و خانه موسیقی، نیز عضو آن هستند. علاوه بر این، ۶ هنرمند سرشناس و نمایندگانی از نهادهای اقتصادی و فرهنگی در شورا حضور دارند. این شورا در استان‌ها نیز شعبه دارد و جلسات آن با حضور هنرمندان و مدیران، به ریاست استاندار برگزار می‌شود تا زمینه تقویت هنر استان‌ها فراهم شود. وقتی استاندار پای کار هنر باشد، می‌توان از ظرفیت او برای توسعه زیرساخت‌ها و تأمین بودجه هنر استفاده کرد و از ظرفیت سایر دستگاه‌ها نیز بهره برد.
تأمین اعتبار برای تولید آثار نمایشی
شفیعی همچنین تأمین اعتبار برای تولید آثار نمایشی را یکی از مسائل مهم این حوزه دانست و افزود: یکی از موضوعات بسیار مهم، اعتبار تولید تئاتر است. متأسفانه در حوزه تئاتر، مانند سینما، به اعتبار تولید توجه نشده است. در برنامه هفتم می‌بینیم که دولت برای مثال مکلف شده است بیست اثر بزرگ سینمایی با موضوعات مشخص تولید کند اما اعتبار تئاتر بسیار کلی و اندک است. در نهایت، شاید به اندازه یک‌چهارم هزینه تولید یک فیلم سینمایی بلند، برای تولید آثار در کل تئاتر کشور اعتبار اختصاص داده شود.
وی درباره برنامه‌های در دست پیگیری برای اصلاح این وضعیت بیان کرد: یکی از کارهایی که دنبال می‌کنیم و امیدواریم به نتیجه برسد، ایجاد ردیف مشخص تولید تئاتر با اعتبارات معین است. این ظرفیت می‌تواند گفت‌وگوی ما با دستگاه‌های سیاست‌گذار و مدیریتی را تغییر دهد. از مسیر گفت‌وگو با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و شورای عالی هنر، این موضوع را نیز پیگیری می‌کنیم و به نتایج خوبی رسیده‌ایم.
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: همه این اقدامات زمانی مؤثر خواهند بود که تئاتر برای مردم تولید شود و به مسئولیت اجتماعی خود توجه داشته باشد. تئاتر باید گردش اقتصادی داشته باشد؛ نه به این معنا که صرفاً نگاهش به اقتصاد باشد بلکه باید نگاهش به مخاطب و مردم باشد و در کنار آن، گردش اقتصادی نیز شکل بگیرد. تئاتر باید بتواند مسائل اجتماعی را مطرح کند و در حل مسائل جامعه نقش داشته باشد. وقتی به این مرحله برسیم، هم نهاد قوی‌تری خواهیم بود، هم نهادی اثرگذارتر خواهیم شد و هم جایگاه جدی‌تری برای هنرمندان و تئاتر در جامعه شکل خواهد گرفت.
همچنین در این نشست هنرمندان فعال عرصه نمایش عروسکی از دغدغه‌هایی همچون غیررقابتی بودن جشنواره «تهران-مبارک» و تقاضای رقابتی شدن این رویداد در سال‌های آینده به عنوان فرصتی برای دیده شدن تلاش هنرمندان، مشکلات انجمن هنرهای نمایشی استان‌ها و اصلاح اساسنامه آن، برگزاری کارگاه‌های آموزشی در سراسر کشور، نبود زیرساخت برای تمرین و اجرای آثار، عدم امنیت شغلی هنرمندان تئاتر با معاون هنری سخن گفتند.
بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی «تهران-مبارک» به دبیری پوپک عظیم‌پور تبریزی در بخش‌های «صحنه‌ای» (نمایش‌های بزرگسال، کودک و نوجوان)، «فضای باز و نامتعارف» و «خیال‌نامه میناب» تا ۳۰ مهرماه در تهران ادامه دارد. آیین اختتامیه این جشنواره پنجشنبه (۳۰ مهرماه) ساعت ۱۸ در مجموعه تئاترشهر برگزار می‌شود.
نظر شما