در سایه غفلت مسئولان استانی و نمایندگان مردم خراسان رضوی در مجلس شورای اسلامی، نه تنها پروژه انتقال آب از دریای عمان به مشهد متوقف شده؛ بلکه دارایی‌ها و اموال این پروژه از جمله لوله‌های خط انتقال آب به فروش رسیده است!
کارشناسان بارها و بارها اعلام کرده‌اند شرق کشور به دلیل اقلیم خشک و کمبود بارش، از جمعیت کمتری نسبت به دیگر مناطق برخوردار است؛ اما کلانشهر مشهد با جمعیتی بیش از ۵/۳ میلیون نفر و حضور زائران و مسافران به برکت وجود حرم مطهر امام رضا(ع) یک استثنا به شمار می‌رود.
به دلیل وجود نگرانی‌های محیط زیستی و نبود رودخانه‌های دائمی در شرق کشور، مطالعات تأمین آب از اوایل دهه ۹۰ آغاز شد و نشان داد که حتی با اعمال حداکثر صرفه‌جویی و بهره‌وری در منابع آب داخلی، باز هم با کمبود فیزیکی آب مواجه خواهیم بود و با استناد به مطالعات کارشناسی شده، پروژه شیرین‌سازی و انتقال آب دریای عمان به شرق کشور با هدف تأمین یک‌میلیارد مترمکعب آب در سال وارد فاز اجرایی شد. هرچند در این سال‌ها دوگانه موافقان و منتقدان انتقال آب بین حوضه‌ای درباره پروژه انتقال آب از دریای عمان هم وجود داشته؛ اما در سال‌های اخیر که بحران آب جدی‌تر شده و بارها مشهد به عنوان شهری زائرپذیر به نقطه تصمیم مسئولان برای جیره‌بندی آب رسیده است، دیگر مخالفان هم ساز خود را کوک نمی‌کنند و انتقال آب از دریای عمان به مشهد را برای صنعت و شرب ضرورتی انکارناپذیر می‌دانند.
فروش لوله‌های طرح انتقال آب
درباره آخرین وضعیت این پروژه، مشاور مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان رضوی در گفت‌وگو با خبرنگار ما عنوان کرد: وضعیت شرب مشهد بسیار وخیم است و بارگذاری جمعیتی و صنعتی این خطه هیچ تناسبی با منابع آبی محدود آن ندارد. سکوت و ضعف هم‌صدایی در استان و عدم مطالبه‌گری نمایندگان شهرهای مسیر خط انتقال از جمله مشهد و تربت‌حیدریه تا گناباد، بیرجند، زاهدان و ایرانشهر، راه را برای این بی‌تدبیری‌ها باز کرد. متولیان امر و مسئولان وزارت صمت باید پاسخگوی چرایی تعطیلی این پروژه حیاتی و به حراج رفتن زیرساخت‌های تأمین آب شرق کشور باشند.
علیرضا طاهری ادامه داد: این پروژه کلان در سه استان پیشرفت فیزیکی مناسبی داشته به طوری که در استان سیستان و بلوچستان پیشرفت بیش از ۳۰درصد و در کلان‌پروژه حدود ۲۰درصد ثبت شده است. آبگیر طرح به عنوان بزرگ‌ترین آبگیر دریاهای جنوب اجرا شده، تأسیسات آب‌شیرین‌کن ۳۰ تا ۴۰درصد پیشرفت داشته و مسیر ۵۰۰ کیلومتری خط انتقال از چابهار تا مشهد که از ۳۳ شهر و هزاران روستا عبور می‌کند، به مرحله خاک‌برداری، سنگ‌برداری و حتی تکمیل تونل ۵/۱ کیلومتری در کامه تربت‌حیدریه رسیده و تاکنون بیش از ۶۰ همت برای این طرح هزینه شده؛ اما با وجود این روند منطقی و رو به جلو، تغییرات مدیریتی اخیر سبب رکود و توقف پروژه شده است.
وی ضمن ابزار تأسف تأکید کرد: متأسفانه گزارش‌ها حاکی از تعطیلی برخی بخش‌ها و حتی فروش لوله‌های دپو شده در کارگاه‌ها برای پرداخت بدهی پیمانکاران است. این در حالی بوده که پروژه‌های مشابه در دیگر نقاط کشور در حال اجرا هستند و حتی از لوله‌های این پروژه استفاده می‌شود! پرسش اساسی اینجاست چطور مجموعه‌ای که برای تأمین آب ۱۲میلیون نفر در شرق کشور طراحی شده، به راحتی به حالت تعطیلی درآمده است؟ چرا پیگیری لازم و سریع با توجه به ضرورت تأمین آب برای سند توسعه چشم‌انداز مشهد انجام نمی‌شود.
مدیرعامل اسبق آب منطقه‌ای خراسان رضوی تشریح کرد: شرکت تأمین آب صنایع و معادن یا همان ایمواسکو ۱۰۰درصد سهام آن توسط هفت هلدینگ بزرگ معدنی و فولادی مانند فولاد مبارکه، چادرملو، گل‌گهر، گوهر زمین، صنایع مس، فولاد خراسان و سنگان تأمین شده و ایمیدرو و وزارت صمت متولیان اصلی این طرح هستند. هرچند پیگیری‌هایی از سوی آب منطقه‌ای خراسان رضوی، استانداری و کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی در جریان است؛ اما وضعیت بحرانی ذخایر سدهای مشهد و سپری شدن ماه‌ها بدون بارش باران، هشدار جدی درباره نبود فیزیک آب در این منطقه است و باید برای این موضوع سریعاً تصمیم‌گیری شود.
لوله‌هایی که به پروژه‌های یزد و کرمان منتقل شدند
یک منبع موثق در سازمان ایمیدرو در پاسخ به پیگیری‌های خبرنگار ما توضیح داد: از دی ماه سال ۱۴۰۴، روند اجرای پروژه انتقال آب با تغییرات مدیریتی دچار رکود و توقف شد. این تغییرات مدیریتی که به شکلی هدفمند از سوی وزارت صمت به عنوان نقش حاکمیت شرکت‌های سهامدار اعمال شد، زمام امور را به افرادی سپرد که سنخیتی با حوزه تخصصی پروژه نداشتند و انتصاب مدیرانی با سابقه در شرکت‌های لیزینگی و بانکی که هیچ تخصصی در زمینه آب و صنعت ندارند، نشان از غفلت آشکار متولیان است.
وی ضمن انتقاد از پرداخت حقوق و کارانه‌های نامتعارف به مدیران در این شرکت در عین تعطیلی پروژه، تصریح کرد: سهامداران دیگر تمایلی به تزریق پول در این پروژه ندارند؛ اما در پروژه‌های مشابه در حال سرمایه‌گذاری هستند. از سوی دیگر خود ایمواسکو نیز توانایی جذب سرمایه و افزایش آن را از دست داده و برای گذران امور روزمره و پرداخت بدهی‌ها، راهی جز فروش تجهیزات باقی نمانده است. لوله‌هایی که با هزینه گزاف خریداری شده بود تا با نوسان‌های ارزی چالش کمتری داشته باشیم، در حال حاضر به جای به کارگیری در پروژه اصلی، به سمت پروژه‌های خط انتقال یزد و کرمان منتقل و فروخته می‌شوند و علاوه بر لوله‌ها، ورق‌های خام موجود نیز واگذار شده‌اند.
این مقام مسئول که خواست نامش فاش نشود، متذکر شد: تصمیم‌های غیرکارشناسی موجب شد این ابرپروژه آب‌رسانی با هزینه‌کرد ۵/۱۶ همت طی۱۰ ماه گذشته هیچ پیشرفتی نداشته باشد. پیشرفت این پروژه در دی ماه سال گذشته ۳۲درصد بود و در حال حاضر با فروش لوله‌ها و ورق‌ها، پروژه پیشرفت منفی دارد و به زیر ۳۰درصد رسیده است. ارزش روز سرمایه‌گذاری انجام شده به حدود ۷۰ همت می‌رسد ضمن آنکه با بیش از ۴۰ پیمانکار اجرایی فعال تسویه حساب شده و شمار نیروهای انسانی کارگاه از ۳هزار و ۵۰۰ نفر به کمتر از ۱۰۰ نفر کاهش یافته است.
وی درباره سرنوشت قرارداد خرید تضمینی آب که قرار بود میان وزارت نیرو و ایمواسکو منعقد شود، توضیح داد: این قرارداد در سال ۱۴۰۴ با همه پیگیری‌ها در حال نهایی شدن بود؛ اما به دلیل تغییرات نابهنگام مدیریتی که توسط مدیران ایمیدرو اتخاذ شد، تاکنون بی‌سرانجام مانده است. جذب نیروهای غیرمتخصص یکی از معضلات کنونی ایمیدرو قلمداد می‌شود که تأثیر خود را بر این کلان پروژه ملی گذاشته به گونه‌ای که حتی آب‌رسانی به استان خشکی مانند سیستان و بلوچستان با همه وعده‌ها و امیدآفرینی‌ها بی‌سرانجام مانده است.
چشم‌هایی که به انتظار خشک می‌شوند
هر روز تعلل، امنیت آب میلیون‌ها نفر را پرمخاطره‌تر می‌کند و باید وزارت صمت و ایمیدرو بی‌درنگ درباره توقف پروژه، فروش تجهیزات، سرنوشت قرارداد خرید تضمینی آب و چگونگی هزینه‌کرد منابع، گزارش مستند و عمومی ارائه بدهند و بگویند چرا در حالی که شرکت‌های سرمایه‌گذار در شرق کشور، از ادامه سرمایه‌گذاری خود سر باز می‌زنند، همزمان در سایر پروژه‌های انتقال آب سرمایه‌گذاری می‌کنند؟ چرا هیچ الزام و تعهدی در به پایان رساندن این پروژه وجود ندارد؟
بررسی و گفت‌وگو با کارشناسان مختلف بر این نکته تأکید داشت که وزارت صمت رغبت چندانی برای اجرای این پروژه ندارد و این نبود رغبت در کنار فقدان پیگیری‌های جدی مسئولان و مطالبه‌گری نمایندگان سبب شده عملاً روزگار این پروژه به سیاهی کشیده شود. نمایندگان مشهد و شهرهای درمسیر نیز لازم است پیگیری‌های اجرایی خود را در یک سال گذشته درباره این پروژه بیان کنند و به این پرسش پاسخ دهند که چرا باید چراغ کارگاه‌های این اولویت ملی خاموش شود؟ مردم شرق کشور حق دارند بدانند چه کسانی پروژه را متوقف کردند، چه کسانی از تصمیم‌ها سود بردند و چه کسی هزینه این بی‌تدبیری و جفا به شهر امام رضا(ع) را می‌پردازد.
نظر شما